خواص بابونه

اصطلاح بابونه معمولا به طیف وسیعی از گیاهان مروارید مانند اطلاق می شود که جز خانواده گلستارها1 هستند. گونه های مختلفی از بابونه وجود دارد، و 2 نوع معروف آن عبارتند از: بابونه آلمانی2 و بابونه رومی3. این دو گونه بواسطه خواص ضد التهابی خود از زمان باستان مورد استفاده قرارگرفته اند. 

بابونه یک داروی گیاهی شناخته شده در مصر، یونان و روم باستان می باشد. استفاده از این گیاه برای درمان بیماری های بی شماری چون آسم، قولنج، تب، التهاب، حالت تهوع، بیماری های عصبی، بیماری های کودکان، بیماری های پوستی و سرطان، سبب رشد روزافزون محبوبیت این گیاه در قرون وسطی شد. بابونه یکی از درمانهای گیاهی بسیار معروف می باشد، به گونه ای که اغلب از آن بعنوان همتای اروپایی جینسینگ چینی یاد می شود.

بابونه بومی بسیاری از کشورهای اروپایی می باشد و در کشورهایی چون آلمان، مصر، فرانسه، ایتالیا، مراکش و بخشهایی از اروپای شرقی نیز پرورش داده می شود. گونه های مختلف بابونه تفاوتهای بسیار زیادی با یکدیگر دارند و برای رشد نیازمند شرایط خاصی می باشند. به عنوان مثال، بابونه رومی یک گیاه چند ساله است، به حالت خزیده و نزدیک به زمین رشد می کند و دارای گلهای نسبتا کوچک غنچه مانند می باشد. این گیاه به هنگام افزودن به چای تلخ می شود. در مقابل بابونه آلمانی گونه شیرین تر بابونه محسوب می شود. این بابونه جز گیاهان تک ساله است و دارای شکوفه هایی می باشد که در ارتفاع بالاتر از 91 سانتیمتر رشد می کنند.

 

1 Asteraceae

2 Marticaria recutita

3 Chamaemelum nobile

عناصر فعال موجود در بابونه

گیاه بابونه بدلیل داشتن گلهای مروارید مانند، که حاوی روغنهای فرار (از جمله بیزابولول1، بیزابولول اکسید A و B،و ماتریسین2)، فلاونوییدها (بویژه عنصری که آپی جنین3 نامیده می شود) و سایر مواد درمانی می باشند، ازخواص التیام بخش بالایی برخوردار است.

 

1 Bisabolol

2 Matricin

3 Apigenin

فواید بابونه

قرنهاست که بابونه بعنوان یک گیاه آرامبخش، خواب آور، تب بر، ضد التهاب و مبارزه کننده با سرماخوردگی و ناراحتی های معده به چای افزوده می شود. بابونه را می توان به دو روش خارجی و داخلی (خوراکی) مصرف کرد. در تحقیق علمی گسترده ای که در طی 20 سال گذشته انجام گرفت، بسیاری از کاربردهای سنتی گیاه بابونه به تایید رسیدند و برای کاربردهای درمانی این گیاه مکانیسم هایی چون آنتی پپتیک، ضد اسپاسم، تب بر، ضد باکتری، ضد قارچ، و ضد آلرژی تثبیت شد.

تحقیقی که اخیرا در دست انجام است با شناسایی خواص ضد التهابی، ضد باکتریایی، شل کنندگی عضلات، ضد اسپاسم، ضد آلرژی و آرام بخش بابونه شهرت دیرینه این گیاه را تایید کرده است و این امر منجر به بیشتر شدن محبوبیت این گیاه شده است بنحوی که در حال حاضر بابونه در قالب دارو در کتاب راهنمای دارویی 26 کشور جای گرفته است.

 

از فواید درمانی گیاه بابونه می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • به شکل چای برای کمر درد، مشکلات روماتیسمی و ضایعات پوستی استفاده می شود.
  • به شکل مرهم برای تسکین درد هموروئید و زخم ها بکار می رود.
  • بشکل بخور برای تسکین علایم سرماخوردگی یا آسم استفاده می شود.
  • در کودکان به تسکین بی قراری، مشکلات دندانی و قولنج کمک می کند.
  • میزان اثربخشی آن در تسکین آلرژی ها همانند آنتی هیستامین می باشد.
  • مصرف آن بشکل چای پس از صرف غذا به هضم غذا کمک می کند.
  • به کم شدن تهوع صبحگاهی در دوران بارداری کمک می کند.
  • منجر به تسریع التیام زخم ها و سوختگی های پوست می شود.
  • به درمان گاستریت و کولیت اولسراتیو کمک می کند.
  • کاهش التهاب روده ای. بدون اینکه مستقیما در قالب مسهل عمل کند، به کاهش التهاب و نیز تسهیل دفع مدفوع کمک می کند.
  • در قالب کمپرس برای تسکین التهابات و مشکلات پوستی، نظیر التهاب بافتهای مخاطی، بکار می رود.
  • ضد استرس. به کاهش استرس و تمدد اعصاب کمک می کند. تحقیقات انجام گرفته بر روی حیوانات نشان می دهند که بابونه حاوی موادی می باشد که دقیقا در همان بخشهایی از مغز و سیستم عصبی فعالیت می کند که داروهای ضد اضطراب اثربخش هستند. با این حال نمی بایستی بدون مشورت با پزشک مصرف داروهای تجویزی را قطع کرد.
  • بی خوابی. بابونه بی خوابی را کنترل می کند. اثرات خفیف آرامبخشی و شل کنندگی عضلات که در بابونه وجود دارد به افراد مبتلا به بی خوابی کمک می کند تا راحت تر بخوابند.
  • بیماری های روده ای. بیماری دیورتیکولار روده ای ، سندرم روده تحریک پذیر و بسیاری از عوارض معدی - روده ای را درمان می کند. بر طبق گزارشها، خواص ضد التهابی و ضد اسپاسمی بابونه سبب شل شدن ماهیچه های صاف اطراف معده و روده می شود. از اینرو این گیاه برای کاهش حالت تهوع، سوزش معده و نفخ شکم ناشی از استرس نیز مورد استفاده قرار می گیرد. همچنین بابونه در درمان ناهنجاری های دیورتیکولار و بیماری های التهابی روده، نظیر بیماری کرون نیز مفید می باشد.
  • تسکین التهابات پوستی (از جمله اگزما)، سوختگی خفیف، و آفتاب سوختگی ها. مصرف بابونه به شکل محلول یا افزودن آن به شکل روغن به آب خنک وان به هنگام استحمام سبب تسکین خارش ناشی از اگزما و سایر التهابات پوستی می شود.
  • ضد باکتری. بابونه به پیشگیری از عفونتهای باکتریایی و تسریع التیام این عفونتها نیز کمک می کند.
  • درمان التهاب و عفونتهای چشمی. چای بابونه، که خنک شده است، به تسکین خستگی و التهابات چشمی و حتی درمان ورم ملتحمه کمک می کند.
  • التیام زخم های دهان و پیشگیری از بروز بیماری های لثه. قرقره کردن با بابونه به تسکین التهابات دهانی و نیز سالم ماندن لثه ها کمک می کند.
  • کاهش کرامپهای قاعدگی. اعتقاد بر این است که بابونه قابلیت شل سازی ماهیچه های صاف رحم و تسکین کرامپهای قاعدگی را داراست.
روغن بابونه

روغن بابونه حاوی اسیدهای چرب ضروری است که از گل بابونه استخراج می شود. بیشتر تولیدکنندگان برای استخراج روغن از گیاه از شیوه تقطیر با بخار آب استفاده می کنند. در این روش گلها در دستگاه تقطیر قرارمی گیرند و سپس بخار داغی وارد این دستگاه می شود. بخار - که می بایستی به اندازه کافی داغ باشد تا بدون سوزاندن گیاه به آن نفوذ کند - با فشار زیاد روغن را از گیاه خارج می کند. میزان روغن بدست آمده از هر گیاه به گونه آن بستگی دارد؛ ازگلهای تازه بابونه رومی 1.7% روغن بدست می آید و این در حالی است که گلهای بابونه آلمانی تنها 0.2 – 0.4% روغن بدست می دهند.

روغن بدست آمده دارای کاربردهای پزشکی بسیار می باشد، اما از مستندترین مصارف این روغن می توان به خاصیت آرام بخشی آن اشاره کرد. روغن بابونه از اثر آرام بخشی برخوردار است و به منظور مقابله با بی خوابی، فرسودگی عصبی و ارتقا سلامت عمومی نیز مورد استفاده قرار می گیرد. این روغن در درمان مشکلات عصبی و اضطرابی از اثر بخشی بالایی برخوردار است. بابونه صرفنظر از داشتن خواص آرام بخشی روانی به شل شدن عضلات کوفته و مفاصل کشیده شده نیز کمک می کند. این گیاه به تسکین کرامپهای قاعدگی، کمردرد و نیز مشکلات گوارشی کمک می کند.

استعمال موضعی روغن بر روی پوست سبب تسکین قرمزی، التهاب و خارش می شود و به همین علت است که روغن بابونه یکی از عناصر رایج مورد استفاده در محصولات پوستی می باشد.

بابونه همچنین خارش را مرتفع می کند و برای افراد مبتلا به واکنشهای آلرژیک نیز مفید می باشد. این گیاه بدلیل خواص ضد التهابی که دارد به کاهش التهاب ناشی از حساسیتهای پوستی کمک می کند.

و در آخر، روغن بابونه دارای خواص ضد باکتریایی نیز می باشد و به ضد عفونی شدن زخمها و پیشگیری از عفونی شدن آنها نیز کمک می کند. این روغن معمولا بعنوان یک درمان کاملا طبیعی برای درمان آبسه های دندان، التهاب ملتحمه و سایر عفونتها بکار می رود.

روغن بابونه را می توان به اشکال مختلف بکار برد. بسته به وضعیت بیمار این گیاه به شکل خوراکی یا موضعی مصرف می شود. بعنوان مثال، به هنگام مقابله با بیماری های پوستی بابونه به شکل موضعی مورد استفاده قرار می گیرد و به هنگام درمان ناراحتی های معده یا سایر مشکلات گوارشی به شکل خوراکی مصرف می شود.

به هنگام مصرف خوراکی این روغن می بایستی در آب رقیق شود، چرا که میزان بسیار کمی از روغن نیز از اثر بخشی بالایی برخوردار است. برای استفاده از بابونه در قالب دهان شویه فقط کافیست 2 یا 3 قطره از آن را به یک لیوان پر از آب اضافه کنید. به منظور استفاده از این روغن برای شل کردن عضلات به هنگام استحمام 10 قطره (یا کمتر) از آنرا به آب وان اضافه کنید.

استنشاق عطر روغن بابونه بخشی از شیوه درمان بروش آروماتراپی می باشد. در این روش از بخور روغن بابونه استفاده می شود. آروماتراپی در تسکین دردهای عصبی و سردرد ها بسیار موثر می باشد. می توان روغن بابونه را با روغن دیگری چون روغن کنجد، روغن معدنی یا زیتون ترکیب و از آن برای ماساژ ماهیچه ها و مفاصل دردناک استفاده کرد. و در نهایت، می توان به منظور کاهش التهابات و حساسیتهای پوستی روغن بابونه را با محلول دیگری ترکیب کرد.

سایر کاربردها

گیاه بابونه علاوه بر کاربردهایی که در پزشکی دارد

  • در قالب چای یا شربت نیز طرفداران زیادی را بخود جلب کرده است.
  • گذشته از این بابونه عنصر فعال بسیاری از محصولات آرایشی نیز می باشد.

راب مک کالب مدیر مرکز تحقیقات گیاهی درBoulder، کلرادو، تخمین می زند که روزانه در سراسر جهان بیش از یک میلیون فنجان چای بابونه نوشیده می شود، و بدین ترتیب چای بابونه تبدیل به یکی از پر مصرف ترین نوشیدنی های گیاهی در سراسر جهان شده است.

احتیاطات

اگرچه مصرف روغن ضروری بابونه معمولا برای تمامی گروههای سنی بی خطر می باشد، با این حال مصرف این روغن برای زنان باردار توصیه نمی شود. از این گذشته، برای افراد مبتلا به آلرژی های شدید نظیرآلرژی به رگوید1 توصیه می شود که قبل از بکار بردن این روغن در تمامی قسمتهای بدن آنرا بروی نقطه کوچکی از بدن خود امتحان کنند. چرا که روغن بابونه گاهی اوقات سبب بروز واکنش های آلرژیک می شود.

چنانچه نسبت به گیاهان خانواده مرکبیان (خانواده بزرگی که شامل گلهایی چون گل مروارید، رگوید، گل ستاره ای و گل داوودی می شود) آلرژی دارید قبل از مصرف بابونه جوانب احتیاط را رعایت کنید. اگرچه نمونه های تصادفی در ارتباط با بروز واکنش های آلرژیک، حساسیتهای پوستی و انقباض نایژه ای وجود دارند، که در اثر مصرف بابونه رخ داده اند با این حال بیشتر افراد می توانند بدون هیچ مشکلی از این گیاه استفاده کنند.

 

1 Ragweed