روغن بذر کتان

روغن بذر کتان منبعی غنی از ترکیبات شفا بخش می باشد. بیش از 700 سال است که بذر کتان کشت می شود. از دانه های قهوه ای این گیاه، که نخست در اروپا کشف شد، برای تهیه مرهم به منظور رفع التهاب پوست و نیز درمان یبوست استفاده می شد. روغن بذر کتان که سرشار از اسیدهای چرب ضروری می باشد، برای پیشگیری و درمان بیماری های قلبی و درمان انواع التهاب ها و مشکلات هورمونی، از جمله ناباروری، مورد استفاده قرار می گیرد.

گیاه کتان، که از زمان باستان یکی از منابع مهم تهیه پارچه های کتانی به شمار می رود، در حوزه درمان نیز سابقه ای بس طولانی دارد. بذر کتان بواسطه روغنی که از آن استخراج می شود بسیار مشهور شده است. این روغن در حوزه درمان گستره وسیعی از بیماری ها، از بیماری های قلبی گرفته تا لوپوس، آوازه و اعتبار قابل توجهی بدست آورده است.

اسیدهای چرب ضروری (روغن های امگا) موجود در روغن بذر کتان یکی از ترکیبات اصلی شفا بخش این ماده به شمار می روند. با وجود اینکه اسیدهای چرب ضروری از ارزش بالایی برخوردار هستند و وجود آنها برای کارکرد صحیح بدن و نیز تنظیم فعالیت های بدن انسان ضروری می باشد، با این حال بشکل طبیعی در بدن ساخته نمی شوند. اسیدهای چرب ضروری وظیفه محافظت از غشاهای سلولی و حفظ کارآمدی آنها را برعهده دارند و این کار را از طریق اجازه ورود مواد سالم ودفع مواد مضر انجام می دهند.

آلفا لینولنیک یکی از اسیدهای چرب ضروری موجود در روغن بذر کتان می باشد، که با عنوان اسید چرب امگا 3 شناخته می شود. به نظر می رسد که این اسید چرب نیز، همانند امگا 3 موجود در ماهی سبب پایین آمدن خطر ابتلا به بیماری های قلبی و بسیاری از بیماری های دیگر می شود.

روغن بذر کتان منبع عالی از امگا 3 محسوب می شود. تنها یک قاشق چایخوری از این روغن حاوی 2.5 گرم امگا 3 می باشد، بیشتر از 2 برابر میزان امگا 3 ای که از طریق رژیم های غذایی عادی جذب بدن می شود. دانه های بذر کتان همچنین حاوی اسیدهای چرب امگا 6 درقالب اسید لینولئیک می باشند، امگا 6 همان چربی سالم موجود در روغن های گیاهی می باشد.

روغن بذر کتان تنها حاوی این اسیدهای آلفا لینولنیک (روغن های امگا 3) بوده و فاقد ترکیبات فیبری یا لیگنان است که در گیاه بذر کتان وجود دارد. از اینرو، روغن بذر کتان مزایای امگا 3، نظیر خاصیت کاهندگی چربی را در اختیار قرار می دهد، اما از خواص ضد سرطانی یا ملینی بی بهره می باشد.

دانه های کامل بذر کتان (نه روغن استخراج شده از آن) منبع غنی از لیگنانها (فیتواستروژن ها) محسوب می شوند. لیگنانها موادی هستند که تاثیر مثبتی بر مشکلات هورمونی دارند. همچنین لیگنانها در پیشگیری از بروز برخی از سرطان ها و مبارزه با عفونت ها، قارچها و ویروس ها، از جمله ویروسهای بوجود آورنده شینگل (زونا) و تبخال نیز مفید هستند.

 

دانه بذر کتان در موارد زیر نیز کمک کننده می باشند:

کاهش کلسترول، محافظت در برابر بیماری های قلبی و کنترل فشار خون بالا:

مطالعات متعددی وجود دارند که نشان می دهند روغن بذر کتان، همچنین دانه های آسیاب شده بذر کتان، سبب کاهش کلسترول می شوند و به طرز چشمگیری از خطر ابتلا به بیماری های قلبی می کاهند. مصرف روغن بذر کتان به محافظت از بدن در برابر آنژین (درد قفسه سینه) نیز کمک می کند. گذشته از این بر اساس یک تحقیق 5 ساله که در دانشگاه Simmons بوستون انجام شده است، مصرف روغن بذر کتان در پیشگیری از سکته های دوم قلبی نیز مفید می باشد، چرا که با جلوگیری از بروز واکنشهای التهابی- که سبب تشکیل پلاکها در شریانها و ضعیف شدن جریان خون می شوند – مانع از بالا رفتن فشارخون و نیز بروز تنگی شریانی می شود.

 

روغن بذر کتان و مقابله با التهاب ناشی از نقرس، لوپوس و بیماری فیبروکیستیک پستان:

به نظر میرسد که اسیدهای چرب امگا 3 قابلیت محدود کردن واکنشهای التهابی ناشی از بیماری های فوق را دارند. در مورد لوپوس، روغن بذر کتان نه تنها از التهاب مفصل، پوست و کلیه ها می کاهد، بلکه منجر به کاهش سطح کلسترول خون - که در اثر ابتلا به بیماری افزایش یافته است - نیز می شود. در مورد نقرس، مصرف روغن بذر کتان به تسکین درد مفصل ناگهانی یا التهاب – علایم بیماری نقرس- کمک می کند. از این گذشته، قابلیت افزایش جذب ید (ماده مغذی که میزان آن در زنان مبتلا به بیماری فیبروکیستیک پستان کم می باشد) اسیدهای چرب امگا 3، سبب شده است که روغن بذرکتان تبدیل به ماده ای ارزشمند در درمان بیماری فیبروکیستیک پستان شود.

 

کنترل یبوست، هموروئید، اختلالات دیورتیکولی و سنگ کیسه صفرا:

دانه های آسیاب شده بذر کتان بدلیل غنی بودن از فیبرهای غذایی به تسهیل عبور مدفوع،کاهش یبوست و تسکین هموروئید و اختلالات دیورتیکولی کمک می کنند. در افراد مبتلا به دیورتیکول، دانه های بذر کتان موجب تخلیه روده ها و جلوگیری از بروز عفونت می شود. در افراد مبتلا به بیماری روده التهابی مصرف روغن بذر کتان به تسکین التهاب و ترمیم آسیبهای مجاری گوارشی کمک می کند. گذشته از این، روغن بذر کتان مانع از تشکیل سنگهای دردناک و حتی از بین رفتن سنگهای موجود در کیسه صفرا نیز می شود.

 

درمان آکنه (جوش)، اگزما، پسوریازیس، آفتاب سوختگی و روزاسه:

اسیدهای چرب ضروری موجود در روغن بذرکتان در درمان بیماری های پوستی بسیار موثر هستند. لکه های قرمز و همراه با خارش اگزما، پسوریازیس و روزاسه اغلب واکنشهای مثبتی به کنشهای ضد التهابی اسیدهای چرب ضروری نشان می دهند. درمان آفتاب سوختگی با روغن بذر کتان سبب تسکین سریعتر پوست می شود. در مورد آکنه اسیدهای چرب ضروری، سبب نازک شدن و از بین رفتن سبوم چرب مسدود کننده منافذ پوست می شوند.

 

سلامت موها و ناخن ها:

اسیدهای چرب فراوان موجود در روغن بذرکتان به رشد موهای سالم کمک می کنند (در واقع پایین بودن سطح این اسیدهای چرب می تواند منجر به کدر و خشک شدن موها شود). مشکلات مو که در اثر پسوریازیس یا اگزما پوست سر تشدید یافته اند، واکنش مثبتی به خواص ضد التهابی و بازسازی کننده روغن بذر کتان نشان می دهند. به همین نحو، اسیدهای چرب ضروری با تغذیه ناخن های خشک یا شکننده از شکستن یا ترک برداشتن آنها جلوگیری می کنند.

 

به حداقل رساندن آسیبهای عصبی که سبب بروز بی حسی و خارش، سوزش و سایر اختلالات می شوند:

اسیدهای چرب ضروری موجود در روغن بدر کتان به انتقال پالسهای عصبی کمک می کنند و بدین ترتیب سبب تبدیل روغن بذر کتان به ماده ای ارزشمند در درمان بی حسی، سوزش و خارش می شوند. خاصیت تغذیه کنندگی عصبی روغن بذر کتان به درمان بیماری پارکینسون نیز کمک کرده و از بدن در برابر آسیبهای عصبی ناشی از دیابت و مالتپیل اسکلروزیس (بیماری ام اس) محافظت می کند.

 

کاهش خطر ابتلا به سرطان و محافظت در برابر اثرات منفی ناشی از افزایش سن:

چنین به نظر می رسد که لیگنانهای موجود دردانه های بذر کتان نقش مهمی را در پیشگیری از سرطان سینه، روده، پروستات و احتمالا سرطان پوست برعهده دارند. بر طبق تحقیق انجام گرفته در دانشگاه تورنتو، زنان مبتلا به سرطان سینه، صرف نظر از مرحله و شدت سرطان، می توانند از فواید درمان با دانه های بذر کتان بهره مند شوند. با این حال در این زمینه به انجام تحقیقات بیشتری نیاز هست. نکته جالب اینجاست که لیگنانها اثرات مختلف مرتبط با بالا رفتن سن را نیز خنثی می کنند.

 

درمان علایم یائسگی، کرامپهای قاعدگی، ناباروری زنان و آندومتریوز:

از آنجایی که استروژنهای گیاهی و لیگنانهای متعادل کننده هورمونها (که در دانه های بذر کتان وجود دارند) به تثبیت نسبت سطح استروژن – پروژسترون در زنان کمک می کنند، از اینرو این دانه ها می توانند تاثیرات سودمندی را بر چرخه قاعدگی وتسکین گرگرفتگی های دوران یائسگی داشته باشند. دانه های بذر کتان با بهبود عملکرد رحم در درمان مشکلات باروری نیز موثر هستند. از این گذشته اسیدهای چرب ضروری موجود در دانه های بذر کتان مانع از ترشح پروستاگلاندین ها می شوند. پروستاگلاندین ها مواد هورمون مانندی هستند که ترشح بیش از حد آنها در دوران قاعدگی سبب خونریزیهای شدید ناشی از وجود آندومتریوز می شود.

 

مبارزه با بیماری های پروستات، ناباروری مردان و ناتوانی جنسی:

اسیدهای چرب ضروری موجود در روغن دانه های بذر کتان به جلوگیری از تورم و التهاب پروستات - غده کوچکی که در زیر مثانه جای گرفته است و با افزایش سن بزرگتر می شود- کمک می کنند و در نتیجه منجر به کاهش علایم بزرگ شدگی غده پروستات، نظیر اضطرار در دفع ادرار، می شوند. همچنین اسیدهای چرب ضروری، در حفظ سلامت اسپرمها نیز موثر هستند،که خود عاملی مهم برای درمان ناباروری مردان می باشد. اسیدهای چرب ضروری بواسطه افزایش جریان خون ورودی به آلت تناسلی به درمان ناتوانی جنسی در مردان نیز کمک می کنند.