همه چیز درباره سنا – ملین گیاهی

فواید سنا

سنا گیاهی است که معمولا از خواص ملینی آن استفاده می شود. هم برگها و هم پوست سنا دارای خاصیت ملینی می باشند، با این حال پوست در مقایسه با برگها قدرت کمتری دارد. سنا در بسیاری از کشورهای استوایی یافت می شود. هزاران سال است که در کشور هندوستان از سنا بعنوان یک ماده ملین استفاده می شود. این گیاه در اشکال مختلفی چون کپسول، چای کیسه ای، چای آزاد و نیز عصاره مایع وجود دارد. ریشه خشک شده و خالص این گیاه را می توان از داروخانه ها تهیه کرد.

سنا با تاثیرات متقابلی که بر باکتری های مجاری گوارشی دارد منجر به بروز انقباضات روده ای می شود. این انقباضات در اثر آنتراکینونها بوجود می آید که در سنا وجود دارند. مشتقات آنتراکینون گلیکوزید دیمر با عنوان گلیکوزید سنا یا sennosides شناخته شده اند. علت چنین نامگذاری وجود مقادیر زیادی از این مواد در سنا می باشد. اشکال عمده این گلیکوزیدها اغلب با عناوین A ، B، C، Dمطرح می شوند.

 

نحوه اثربخشی سنا

سنا حاوی گلیکوزیدها می باشد، گروهی از ترکیبات ارگانیک که معمولا در تمامی گیاهان وجود دارد. این ترکیبات با نرم کردن ماهیچه ها به هنگام عبور غذاهای هضم شده از روده ها، در قالب ملین عمل می کنند و بدین ترتیب به افزایش حجم مدفوع و خروج آن از روده کمک می کنند. پروسه مذکور بواسطه زنجیره ای از اسیدهای چرب انجام می گیرد که باعث بهتر شدن عمل گوارش، تخمیر و نیز تبدیل موفقیت آمیز گلیکوزیدها به عوامل ملینی می شود.

 

نحوه استفاده از سنا

معمولا افراد مبتلا به یبوست از سنا استفاده می کنند. به منظور کم کردن یبوست بهتر است که 1/2 قاشق چایخوری از عصاره مایع سنا و یا کپسول و قرص 50 یا100 میلی گرمی سنا را مصرف کنید. معمولا در ظرف مدت زمان 6 - 12 ساعت پس از مصرف سنا اجابت مزاج رخ می دهد. چای سنا نیز موجود می باشد، اما بدلیل ناخوشایند بودن مزه طبیعی سنا بهتر است که این چای با اسانس یا چای دیگری ترکیب شود.

 سنا یکی از عناصر سازنده شیاف مسهل Senokot می باشد. این شیاف به منظور کمک به رفع یبوست و از طریق مقعدی مورد استفاده قرار می گیرد.

 

چای سنا

بسیاری از افراد علاقمند هستند که فروارده های گیاهی را بشکل چای مصرف کنند. سنا بشکل چای کیسه ای در فروشگاه های مواد غذایی وجود دارد، اما برخی از افراد تمایل دارند تا از برگ سنا که بشکل باز و فله ای بفروش می رسد استفاده کنند و خودشان اقدام به دم کردن آن نمایند. برای دم کردن برگ سنا، آن را بمدت 10 دقیقه در ظرف پر از آب قرار دهید. همچنین می توانید این برگها را بمدت 10 – 12 ساعت در آب سرد نیز بخیسانید. خیساندن برگهای سنا در آب سرد باعث می شود که صمغ کمتری در چای بر جا بماند و بدین ترتیب از احتمال بروز کرامپ های شکمی کاسته می شود. صرفنظر از نحوه تهیه چای، پس از آماده شدن چای، برگهای سنا را با صافی جدا کنید و سپس چای را میل کنید. معمولا پس از گذشت 12 ساعت از نوشیدن چای، از میزان یبوست کاسته خواهد شد. بهتر است چای سنا را قبل از خوابیدن بنوشید تا پس از بیدار شدن از خواب در صبح، عمل دفع مدفوع انجام گیرد.

یکی از شیوه های رایج تهیه چای سنا جوشاندن 100 گرم برگ سنا به همراه 5 گرم زنجبیل تازه در آب مقطر می باشد. پس از ترکیب این مواد با یکدیگر روی محلول را یپوشانید و اجازه دهید که برگهای سنا 15 دقیقه خیس بخورند، سپس برگها را جدا کرده و تا سرد نشده آن را بنوشید. تنها به میزان نیاز خود چای سنا دم کنید، چرا که این نوشیدنی با گذشت زمان تلخ تر می شود و می تواند منجر به بروز کرامپ های شکمی نیز شود. رازیانه و نعناع، سایر گیاهان ضد نفخی هستند که بخوبی با سنا ترکیب می شوند. افرادی که معده حساسی دارند بهتر است برای درست کردن چای بجای برگ سنا از پوست آن استفاده کنند، چرا که پوست این گیاه ضعیف تر از برگهای آن می باشد.

 

عوارض جانبی سنا

از نوشیدن سنا بمدت بیشتر از 7 روز متوالی خودداری کنید. گذشته از این مصرف این گیاه در زنان باردار یا شیرده و نیز کودکان زیر12 سال ممنوع می باشد. سنا یک ملین نسبتا قوی می باشد، از اینرو می بایستی تنها به هنگام نیاز و به میزان متعادل مصرف شود. مصرف مدوام سنا می تواند موجب وابستگی به آن شود، بنابراین نمی بایستی آنرا به شکل روزانه مصرف کرد. این نکته را بخاطر داشته باشید که یبوست های شدید نیازمند مراقبت های پزشکی می باشند. در آخر لازم به ذکر است که نمی بایستی از سنا به منظور پیشگیری از بروز یبوست استفاده کرد.

 

هشدار ها و موارد منع مصرف

  • مصرف سنا در برخی از شرایط ممنوع می باشد. افراد مبتلا به انسداد روده، بیماری کرون، کولیت لولسراتیو، هموروئید یا زخم معده می بایستی از مصرف سنا خودداری کنند.
  • در صورت مصرف داروهای قلبی، قبل از مصرف سنا حتما با پزشک خود مشورت کنید، چرا که امکان بروز تداخلات دارویی وقوع اختلالات قلبی وجود دارد.
  • مصرف همزمان سنا با داروهای ادرارآور ممنوع می باشد چرا که این امر می تواند منجر به دفع بیش از حد پتاسیم از بدن شود.
  • گاهی اوقات مصرف سنا با اسهال همراه می باشد، از اینرو بهتر است که به منظور آگاهی از نحوه واکنش بدن به تاثیرات این ماده مصرف آن را با دوزهای پایین آغاز کنید.