همه چیز درباره جینکو

جینکو یکی از قدیمی ترین گونه های درختی روی زمین است. این درخت خزان کننده در بسیاری از قسمتهای معتدل دنیا به ویژه مناطق معتدله مرطوب به خوبی رشد می کند و به محدوده وسیعی از اقلیم ها و شرایط نامساعد مقاومت دارد. جینکو در خاکهای عمیق با زهکش خوب و لومی شنی و حاصلخیز رشد مناسبی دارد. جینکو به منظور استفاده از خواص دارویی بذر و به خصوص برگ پرورش می یابد.

جینکو گیاه دارویی ارزشمندی است که برای اهداف دارویی متنوعی مورد استفاده قرار می گیرد. این درخت به منظور استفاده از بذر و به خصوص برگ پرورش می یابد. بذرهای جینکو هزاران سال است که در طب سنتی چین استفاده می شود.

بذرهای این گیاه دارویی برای بیش از ۱۰۰۰ سال است که در طب سنتی چین، به عنوان دارویی برای ریه استفاده می شود تا آسم و سرفه را درمان کند. همچنین آنرا تصفیه کننده خون، کمک کننده هاضمه، ضد کرم، تب بر و آنتی بیوتیک می دانند.

اولین کاربرد برگها در چین، در سال ۱۴۳۶ برای درمان بیماریهای پوست و زخمهای سر گزارش شد. عصاره برگ جینگو، فعالیت بیولوژیکی وسیعی دارد. عصاره خالص برگ گیاه از نظر داروشناسی، دارای عمل متسع کننده عروق شریانی و فعال کننده گردش خون در شریان هاست که خود موجب رساندن خون بیشتر به بافتها می شود. عصاره برگ این گیاه دارویی جریان خون را به مغز افزایش می دهد و در نتیجه حافظه و توانایی فکری بهبود می یابد. عصاره های استاندارد شده برای انواع بیماریها و نارسایی های ذهنی و فیزیکی مرتبط با سن استفاده می شود و در درمان آلزایمر، اسکیزوفرنی، پارکینسون، نقص حافظه مرتبط با سن، ناتوانی مغزی، افسردگی و اضطراب بکار می رود. عصاره برگ جینکو همچنین در درمان طنین مزمن گوش یا زنگ گوش، لنگی متناوب، سرگیجه مزمن، نارسایی های جنسی، درد معده، بیماری های پوستی، ایجاد لخته در عروق و سایر بیماری های قلبی - عروقی و اعصاب مرکزی مؤثر است.

ترکیبات موثر جینکو

قسمت مورد استفاده جینکو برگ های آن می باشد که ترکیبات آن به شدت تحت تأثیر فصل برداشت آن است. بیش ترین درصد مواد و تغییرات آن، مربوط به فصل پاییز می باشد. به طور خلاصه ترکیبات مهم آن شامل موارد زیر است:

  • فلاونوئیدها: بیش از 40 فلاونوئید مختلف تاکنون در برگ های درخت جینگو شناخته شده اند که شامل بیلوبتین، جینکتین، ایزوجینکتین، سیادوپیتی زین، کورستین، کامفرول و ایزورامنتین می باشند.
  • ترپنوئیدها: که بیش تردی ترین هستند شامل بیلوبالید، و جینگولیدهای A، B، C،J  و M می باشند.
  • اسیدهای آلی: که از جمله اسید شیکمیک، اسید وانیلیک، اسید آسکوربیک، اسید پاراکوماریک و مشتقات اسید بنزوئیک هستند.
  • ترکیبات دیگر: از جمله کربوهیدرات ها، الکل ها، کربورهای خطی و کتون های دانه که دارای حدود 38 درصد کربوهیدرات، 4 درصد پروتئین، 2 درصد چربی، آلکالوئیدها، اسید آمینه، گلوکزیدهای سیانوژنیک و فنول ها است.

اصولا عصاره جینکو را بر حسب وجود 24 درصد فلاونویید گلوکوزیدها استاندارد می نمایند.

اثرات مهم درمانی جینکو

بیش از 400 تحقیق بالینی بر روی خواص جینکو صورت گرفته که اطلاعات مهمی از آن ها به دست آمده است؛ از جمله این که اثرات عصاره جینکو به مراتب از اجسام خالص شده آن بیش تر است و این نشان می دهد که اثرات سینرژیسم بین ترکیبات مختلف آن وجود داشته و دارای اهمیت است. آزمایش های مختلفی که بر روی انسان و حیوان صورت گرفته به طریق خوراکی و به شکل قطره و کپسول بوده است.

از اثرات تایید شده جینکو که دارای اهمیت می باشند موارد زیر را می توان نام برد:

  • تحریک گردش خون مغزی: نارسایی گردش خون در مغز می تواند باعث دلهره، استرس، کمی حافظه، مشکلات شنوایی و کاهش تمرکز شده که این مواد می توانند با جینکو تخفیف یافته و یا درمان شوند. مصرف عصاره جینکو در 70 درصد از بیماران باعث افزایش جریان خون مغزی شده است. بر اساس یک تحقیق در 112 نفر که نقصان گردش خون مغزی داشته اند و متوسط سن آن ها 70 سال بود، مصرف روزانه 120 میلی گرم عصاره جینکو به مدت یک سال باعث کاهش سرگیجه، سردرد و افزایش حافظه کوتاه مدت شد. حدود 40 کار کلینیکی در مورد استفاده 120 میلی گرم روزانه عصاره جینکو به مدت 4 تا 6 هفته صورت گرفته که همگی افزایش گردش خون مغزی را نشان دادند.
  • مصرف عصاره جینکو به عنوان کاهش استرس و دلهره موثر بوده است.
  • در افزایش حافظه موثر است.
  • تحریک گردش خون عمومی به خصوص در افراد مبتلا به آسم را باعث می شود.
  • خاصیت آنتی اکسیدان و محافظت از اعصاب را دارا است.
  • تاثیر درمانی مثبتی در اختلالات مغزی (حالاتی شبیه به آلزایمر) دارد.

در تحقیقات اخیر بسیاری از دلایل اثرات بالا به اثبات رسیده است از جمله این که عصاره جینکو در سلول ها، بهره وری گلوکز و اکسیژن را زیاد می کند و در خنثی کردن رادیکال های آزاد نقش مهمی دارد. هم چنین از نظر بالا بردن استقامت جدار سلول ها دارای اثرات مثبت است. افزون بر این ثابت شده که میزان اسیدهای چرب اشباع نشده در سلول های عصبی بیشتر از دیگر اعضای بدن بوده و به همین دلیل نیز در معرض تخریب به وسیله رادیکال های آزاد قرار می گیرند؛ لذا علت محافظت عصبی جینکو به دلیل اثرات آنتی اکسیدانی آن و خنثی کنندگی رادیکال های آزاد توسط آن، روشن می شود.

از اثرات دیگر جینکو ضد تجمع پلاکت ها است که به علت اثر مستقیم بر روی جدار سلول ها و اثر آنتی اکسیدانی آن است.

موارد مورد استفاده بالینی: سرگیجه، سردرد، وزوز گوش، افسردگی، کاهش هوشیاری، فراموشی، کاهش شنوایی حلزونی، آلرژی و ضعف (ضعف بسیاری از اعضای مربوط به کاهش خون رسانی به آن هاست؛ لذا وقتی این مسئله جبران می شود، ضعف این اعضا کاهش یافته یا از بین می رود).

در دست نوشته های سانسکریت از اثرات عصاره این گیاه به عنوان اکسیر طولانی کننده عمر یاد شده است.

 

سایر اثرات درمانی گزارش شده:

ضد تجمع پلاکت ها، ضد آلرژی، ضد آلزایمر، ضد آرتریت، ضد آسم، ضد سرطان، ضد شکنندگی مویرگ ها، ضد تشنج، ضد افسردگی، ضد ادم (خیز)، ضد ورم، ضد سایکوز (ضد دیوانگی)، ضد کم خونی، ضد اکسیدان، ضد کرم، ضد عفونی کننده، ضد اسپاسم، ضد سرفه، کاهش دهنده اضطراب، قابض، بازکننده برونش ها، محافظ قلب، محرک گردش خون، کاهش دهنده چربی خون، افزایش دهنده حافظه، محافظ اعصاب، محرک گردش خون مغزی، محافظت کننده از اثرات مضر اشعه ها، گشاد کننده رگ ها و جلوگیری کننده از لخته شدن خون.

عوارض جانبی و نکات قابل توصیه

جینکو داروی بی خطری است. در 44 تحقیق که در مجموع نزدیک 10000 نفر  نفر در آن مورد آزمایش بودند، عوارض جانبی بسیار محدودی مشاهده شده که شامل 21 مورد مشکلات روده ای - معده ای، هفت مورد سردرد و شش مورد سرگیجه بوده است. البته میوه جینکو که از آن دارو تهیه نمی شود دارای عارضه جانبی از جمله التهاب از دهان تا مقعد، مشکلات روده ای - معده ای و عوارضی مانند سماق های سمی است.

 

نکات قابل توصیه:

  • فرآورده های صنعتی مختلفی از جمله قرص، کپسول و قطره از عصاره برگ جینکو تهیه شده که توصیه می شود تنها از این گونه محصولات استاندارد استفاده شود، نه از برگ گیاه و دم کرده یا جوشانده آن.
  • مهم ترین استفاده درمانی از محصولات جینکو در جلوگیری از فراموشی است؛ ولی باید دانست که این اثرات قطعی نمی باشند. این محصولات می توانند سرعت رسیدن به فراموشی را کاهش داده و یا به تأخیر اندازند، ضمن این که به عنوان پیشگیری از این اختلال نیز مصرف می شوند.
  • مصرف محصولات جینکو در حد دارویی دارای عارضه جانبی نبوده و یا به صورت محدود گزارش شده که شامل حساسیت های پوستی، اسهال، سردرد، بی خوابی، اضطراب، تهوع و مشکلات روده و معده می باشد. این عوارض ماندگار نبوده و با قطع مصرف دارو بر طرف می شود.