پرکاری تیروئید و مهار آن

غده تیروئید درست زیر حنجره و در طرفین نای واقع شده است. این غده دو هورمون تیروکسین و تری یدوتیروئین را ترشح می نماید که همان هورمون های T3 و T4 هستند. این دو هورمون نقش های مهمی را در بدن به عهده دارند وقتی که فعالیت غده تیروئید زیاد می شود اصطلاحاً به آن پرکاری تیروئید می گوییم اندازه غده تیروئید به 2 – 3 برابر حد معمول می رسد و میزان ترشح هورمون های T3 و T4 زیاد می شود.

علائم پرکاری تیروئید عبارتند از: عدم تحمل گرما، عرق زیاد، اسهال، ضربان سریع قلب، ضعف عضلانی، لرزش دست، عصبی بودن، اضطراب، نگرانی شدید، بدبینی، بی خوابی یا وجود خستگی زیاد، افزایش اشتها، دریافت زیاد غذا و کاهش وزن به علت از دست دادن مایعات از راه عرق و اسهال همراه با این بیماری، بیماران مبتلا به پرکاری تیروئید باید روزی 12 – 16 لیوان آب بنوشند، مگر اینکه بیماری کبدی یا کلیوی یا وضعیت بیرون زدگی چشم داشته باشند. در 23 درصد از مبتلایان به بیماری پرکاری تیروئید، چشم ها بیرون زدگی پیدا می کنند، گاهی این حالت به حدی شدید می شود که بیرون زدگی کره چشم باعث کشیدگی زیاد عصب بینایی و آسیب به چشم می شود، در این حالت بهتر است مصرف آب و نمک محدود گردد.

با افزایش ترشح هورمون های تیروئید در بیماری پرکاری تیروئید میزان سوخت و ساز بدن بیشتر می شود و حتی به 60 – 10 درصد بیشتر از حد طبیعی بدن می رسد. به همین دلیل باید از مصرف مواد غذایی حاوی کافئین مانند نوشابه های سیاه، شکلات و قهوه خودداری شود، چون مصرف کافئین، سوخت و ساز بدن را بیشتر می کند. از مصرف فلفل و خردل و کشیدن سیگار هم باید دوری شود زیرا اینها هم سوخت و ساز بدن را بالا می برند. با بالا رفتن سرعت سوخت و ساز بدن، استخوان ها می توانند تحلیل بروند که باید مراقب سلامت استخوانها بود و برای تأمین کلسیم، فسفر و ویتامین D باید به مصرف 4 لیوان شیر در روز پرداخت.

اما افزایش سوخت و ساز بدن، سبب کاهش وزن می شود، این کاهش وزن می تواند خفیف و در حدود 4.5 کیلوگرم و در بعضی موارد شدید به 45 کیلوگرم هم برسد. بیماران با پرکاری تیروئید باید از یک رژیم غذایی پرکاری که بین 3500 – 4500 کیلوکالری، انرژی داشته باشد استفاده کنند. در پرکاری شدید، نیاز بدن به انرژی 50 – 60 درصد بیشتر می شود و در پرکاری خفیف نیاز بدن به انرژی 10 – 30 درصد افزایش پیدا می کند. به دلیل افزایش نیاز این بیماران به مصرف غذاهای حاوی کربوهیدرات و پروتئین، این بیماران باید وعده های غذایی کامل داشته باشند و تعداد میان وعده های خود را افزایش دهند.

در بیماران پرکاری تیروئید، ذخیره گلیکوژن بدن خیلی زود تمام می شود بنابراین باید به مصرف کافی غذاهای حاوی کربوهیدرات پیچیده مانند نان، برنج، ماکارونی، رشتر، بیسکوئیت و ... پرداخته شود.

به دلیل دفع زیاد نیتروژن از بدن، باید به تأمین نیازهای بالای پروتئینی بدن توجه شود و از منابع خوب پروتئین همچون لبنیات، تخم مرغ، حبوبات، گوشت قرمز، ماهی و مرغ به اندازه کافی استفاده شود.

در درمان بیماران مبتلا به پرکاری تیروئید از داروها و عوامل ضد تیروئیدی استفاده می شود، نکته ای که باید به آن توجه کرد این است که یکسری از مواد غذایی را نباید همراه با این داروها مصرف کرد چون مصرف این مواد غذایی با این داروها می تواند اثرات جانبی این داروها را بیشتر کند. این مواد غذایی شامل خانواده کلم، گل کلم، کلم بروکسل، کاهو، اسفناج، شاهی، بادام زمینی، شلغم سبز و نخود فرنگی هستند.

به دلیل اینکه هورمون های تیروئیدی سبب ساختن مقدار زیادی از آنزیم های بدن می شوند با بالا رفتن سطح این هورمون ها در بدن فرد مبتلا به بیماری پرکاری تیروئید، تولید این آنزیم ها هم بیشتر می شود. این آنزیم ها برای اینکه بتوانند کارشان را در بدن انجام دهند به بعضی ویتامین ها نیاز دارند. بنابراین با بالا رفتن میزان هورمون های  تیروئیدی، نیاز بدن به این ویتامین ها بیشتر می شود و اگر هم زمان با افزایش ترشح هورمون های تیروئیدی، دسترسی بدن به این ویتامین ها بیشتر نشود، بدن کمبود نسبی این ویتامین ها را پیدا می کند. ویتامین های گروه B، بخصوص ویتامین B1 ,B2 ,B6 , B12، ویتامین های C,A ویتامین های مورد نیاز هستند که باید به شکل مکمل دریافت شوند.