پره اکلامپسی و تغذیه

پره اکلامپسی اختلال پیچیده ای است که حدود 5 تا 8 درصد زنان باردار را درگیر می کند. تشخیص پره اکلامپسی بر فشار خون بالا و وجود پروتئین در ادرار (به طور طبیعی پروتئین در ادرار رویت نمی شود) بعد از هفته 20 بارداری است. این اختلال در بیشتر موارد بعد از هفته 37 بارداری شروع می شود ولی در هر زمانی از نیمه دوم بارداری و نیز در زمان زایمان و یا حتی بعد از زایمان (معمولاً در 24 ساعت تا 48 ساعت اول بعد از زایمان) ممکن است دیده شود. بروز این اختلال قبل از هفته 20 نیز در موارد نادری نظیر بارداری مولار امکان دارد. پره اکلامپسی می تواند خفیف یا شدید باشد و نیز پیشرفت آن ممکن است آهسته یا سریع باشد. تنها راه بهبود بیمار زایمان است.

تأثیر پره اکلامپسی بر سلامت مادر و جنین

هر چه پره اکلامپسی شدیدتر باشد و زودتر رخ بدهد خطر آن برای مادر و جنین بیشتر است. بیشتر زنانی که دچار پره اکلامپسی می شوند دچار نوع خفیف آن در نزدیکی زمان زایمان می شوند و با مراقبتهای مناسب خطری متوجه مادر یا جنین نخواهد بود. ولی در موارد شدید، این بیماری می تواند قسمت های مختلف بدن را درگیر کرده و مشکلاتی جدی و حتی خطر مرگ را برای بیمار به همراه داشته باشد. به همین دلیل در صورتیکه پره اکلامپسی شدید بوده و یا شدیدتر شود بیمار باید زایمان زودرس داشته باشد.

پره اکلامپسی باعث انقباض عروق و در نتیجه افزایش فشار خون و کاهش جریان خون می شود. کاهش جریان خون، بسیاری از اندامها نظیر کبد، کلیه ها و مغز را تحت تأثیر قرار می دهد. کاهش جریان خون رحم می تواند سبب مشکلاتی نظیر کاهش رشد جنین، کاهش مایع آمینوتیک و پارگی جفت شود. بعلاوه، در صورتیکه نیاز به زایمان زودرس باشد جنین ممکن است نارس بدنیا بیاید.

تغییرات عروقی خونی ناشی از پره اکلامپسی ممکن است سبب نشت مایع از مویرگها شده در نتیجه باعث تورم یا ادم شود. همچنین نشت مایع از عروق کوچک کلیه ها سبب ورود پروتئین از جریان خون به ادرار می شود.

در بعضی موارد نادر، پره اکلامپسی می تواند منجر به بروز حملاتی شود که اکلامپسی خوانده می شود. در واقع پره اکلامپسی به این دلیل به این نام خوانده می شود که می تواند زمینه ای برای بروز اکلامپسی باشد.

عوامل خطر

از عوامل خطر پره اکلامپسی می توان به سن بالاتر از 40 سال، نژاد سیاه، بیماری مزمن کلیوی، دیابت ملیتوس، سابقه خانوادگی پرفشاری خون در زمان بارداری، بارداری اول، بارداری های چند قلو و ژنتیک اشاره نمود.

از عوامل خطر وابسته به رژیم غذایی نیز می توان به دریافت زیاد انرژی، چاقی، مصرف بالای شکر و چربی های مضر اشاره کرد.

توصیه های تغذیه ای
  • مصرف شیر کم چرب
  • دریافت کلیه ویتامین ها
  • استفاده از گوشتهای کم چرب
  • مصرف روزانه 6 – 8 لیوان آب
  • استفاده از پروتئین سویا و روغن زیتون
  • استفاده از تخم مرغ حداقل دوبار در هفته
  • پرهیز از مصرف خیار شور و آجیل شور
  • مکمل یاری ویتامین E، بصورت روزانه
  • مصرف مکمل آهن، 60 میلی گرم در روز
  • مکمل یاری ویتامین D، روزانه 5 میکروگرم
  • مکمل یاری ویتامین C، 1000 میلی گرم در روز
  • خودداری از مصرف کافئین (قهوه، چای و ...)
  • مصرف روغن های مایع با اسیدهای چرب چند غیر اشباع (PUFA)
  • استفاده از اسیدهای چرب امگا 3، به صورت مصرف ماهی یا دریافت مکمل آن
  • در درمان های تغذیه ای قدیمی، مصرف نمک به علت وجود ادم قطع می شد، اما باید توجه کرد که قطع کامل نمک باعث ایجاد ادم می گردد. بنابراین در حال حاضر توصیه به محدود کردن نمک، نه قطع کامل آن می باشد.
توصیه های دیگر

علاوه بر یک رژیم غذایی کافی و متعادل، نداشتن استرس روحی و روانی نیز در کنترل پره اکلامپسی حائز اهمیت است. داشتن محیطی آرام و بدون عوامل محرک برای زنان باردار به خصوص مبتلایان به پره اکلامپسی ضروری به نظر می رسد، زیرا هر گونه عامل تحریک کننده، محرک سیستم اعصاب مرکزی بوده و باعث تبدیل پره اکلامپسی به اکلامپسی خواهد شد.