سه ویتامین مهم در دوران بارداری

آرزوی هر مادر باردار این است که فرزندی سالم به دنیا آورد و طبعاً سلامت جسم و روان کودک تا حد زیادی به تغذیه مادر در دوران بارداری وابسته است. شواهد علمی موجود نیز حاکی از آن است که سلامت افراد حتی در بزرگسالی از دوران جنینی پایه ریزی می شود و تغذیه مادر در این دوران دارای نقش عمده است. بسیاری از ویتامین ها اثرات بسیار مهمی در بارداری مطلوب و سلامت مادر و جنین دارند.

در بیشتر موارد تأمین ویتامین ها از طریق رژیم غذایی مقدور است، اما در شرایط خاص از مکمل های ویتامین – مواد معدنی  استفاده می شود. در این مقاله به سه ویتامین اسید فولیک، ویتامین A و ویتامین D اشاره می شود.

اسید فولیک

یکی از مهم ترین ویتامین ها در زمان بارداری (به ویژه اوایل بارداری) و قبل از آن اسید فولیک است. اسید فولیک که فولات نیز نامیده می شود، یکی از ویتامین های گروه B است. این ویتامین عمدتاً در سبزیجات برگ سبز مانند کلم و اسفناج، حبوبات و مغزها وجود دارد. اسید فولیک در تولید و تقسیم سلولها از جمله سلولهای قرمز خونی نقش دارد.

کمبود اسید فولیک در زمان بارداری ممکن است باعث نقص لوله عصبی در جنین شود. نوزادان مبتلا به این بیماری ممکن است عمر کوتاهی داشته باشند و یا تا آخر عمر ناتوان باشند.

نقص لوله عصبی عمدتاً در 28 روز اول بارداری ایجاد می شود، زمانی که احتمال دارد مادر از بارداری خود بی اطلاع باشد، به همین دلیل مهم است که تمام زنان در سنین باروری به ویژه زنانی که قصد بارداری دارند اسید فولیک کافی مصرف نمایند.

مرکز پیشگیری و کنترل بیماری ها (CDC) توصیه می کند که تمام زنان در سنین باروری روزانه 400 میکروگرم از این ویتامین دریافت نمایند. مصرف مقدار کافی اسید فولیک 3 ماه پیش از بارداری بسیار مهم است. مقدار توصیه شده در زمان بارداری 600 میکروگرم در روز است که 200 میکروگرم بیش از مقدار قبل از بارداری می باشد.

ویتامین A

ویتامین A، یک ویتامین محلول در چربی است که در کبد ذخیره می شود و برای رشد دستگاهای مختلف جنین مانند چشم، شش ها، استخوانها و سیستم عصب مرکزی لازم است. به علاوه این ویتامین به مقاومت در برابر عفونت ها نیز کمک می کند.

ویتامین A در منابع حیوانی مانند تخم مرغ، شیر و جگر وجود دارد. پیش ساز این ویتامین نیز در میوه ها و سبزیجات یافت می شود. مقدار توصیه شده برای ویتامین A، 770 میکروگرم RAES  (تقریباً 2565 IU) برای زنان باردار و غیر باردار است ذخایر ویتامین A مادر به آسانی جوابگوی نیاز جنین است. به طوریکه دریافت بیش از حد ویتامین A در دوران بارداری خطرناک است.

ویتامین D

مقدار نیاز روزانه ویتامین D در بارداری و قبل از آن 200 IU می باشد. مهم ترین نقش شناخته شده این ویتامین کمک به تعادل و جذب کلسیم است. اما اخیراً مطالعات نشان داده اند که در نمو و دستگاه ایمنی جنین و پیشگیری از بسیاری بیماری های خود ایمنی مانند دیابت نوع یک و MS در سنین بعدی نیز نقش دارد. از سوی دیگر کمبود این ویتامین در مادر باردار خطر بروز فشار خون بالا و پره اکلامپسی را افزایش می دهد.

منابع غذایی حاوی ویتامن D بسیار ناچیز هستند. منبع اصلی این ویتامین ماهی چرب مانند ساردین و سالمون است. مقدار کمی نیز در تخم مرغ و کره وجود دارد. در بسیاری از کشورها مواد غذایی مانند شیر و مارگارین با این ویتامین غنی می شوند. قرار گرفتن در شرایط مناسب در معرض نور آفتاب به سنتز پوستی این ویتامین کمک می کند. ضرورت دارد در مورد لزوم مصرف مکمل ویتامین D در این دوران با پزشک و متخصص تغذیه مشورت شود.

نکته

در برخی موارد که تأمین نیازهای مادر از طریق رژیم غذایی امکان پذیر نیست، مصرف مکمل ضرورت دارد. با این حال حتماً باید در مورد لزوم استفاده و مقدار آن با پزشک و متخصص تغذیه مشورت شود. توصیه می شود خانم هایی که قصد بارداری دارند حداقل 3 ماه قبل به دریافت ریزمغذی ها بیشتر توجه کنند تا در حد امکان با سلامت کامل وارد دوران مهم بارداری شوند.