سوء تغذیه در دوران بارداری

داشتن نوزاد سالم و تندرست و حفظ سلامتی همراه با یک دوران مطلوب و موفقیت آمیز بارداری و شیردهی که آرزوی همه زنان است، با رفتار تغذیه و ذخایر مواد معدنی در بدن قبل از دوران بارداری ارتباط مستقیم و تنگاتنگ دارد.

در آغاز بارداری یک رشته تغییرات عمده فیزیولوژیکی در بدن مادر به وجود می آید، در نتیجه سوخت و ساز و میزان مصرف نسبت به روزهای پیش از بارداری افزایش پیدا می کند تا از این طریق از سویی ذخایر مواد معدنی بدن بالا برود و از سوی دیگر نیز نیازمندی های جفت و جنین در حال رشد تأمین شود.

هر گاه مادر با وجود سوء تغذیه و کمبود مواد مغذی وارد دوران بارداری می شود و این نقیصه با یک رژیم غذایی مناسب و کافی برطرف نشود، اثرات نامطلوب، به ویژه در مراحل تشکیل اعضا بر روی جنین می گذارد.

لذا در چنین شرایطی بررسی و ارزیابی نحوه تغذیه قبل از دوران بارداری و همچنین یک رژیم جامع مناسب در دوران بارداری و شیردهی همراه با سایر مراقبتهای ویژه نیز ضرورت پیدا می کند.

عوامل مستعد کننده مادران به سوء تغذیه در دوران بارداری شامل موارد زیل می باشد:

  • سابقه تولد نوزاد کم وزن
  • زنان خانواده های کم درآمد
  • کم بودن وزن مادر قبل از حاملگی
  • حاملگی های مکرر خصوصاً با فاصله کم
  • کوتاهی قد مادر (کمتر از 145 سانتی متر)
  • حاملگی قبل از 18 سالگی و بعد از 35 سالکی
  • ابتلا مادر به بیماری هایی نظیر سل و مالاریا
  • ناآگاهی های مادر از تغذیه صحیح دوران بارداری
  • کم بودن میزان افزایش وزن مادر در دوران بارداری
  • محروم بودن مادر از خدمات و مراقبتهای دوران بارداری
  • ابتلا به بیماری های مزمن نظیر بیماری های قلبی، کلیوی، دیابت، فشار خون
  • فعالیت بدنی زیاد مانند کار سخت در مزرعه یا ایستادن به مدت طولانی در محل کار یا منزل

سوء تغذیه حاد و شدید در دوران بارداری در مادرانی که قبل از بارداری نیز از تغذیه مناسبی برخوردار نبوده اند خطر تولد نوزاد نارس و یا مرگ جنین را افزایش می دهد.

سوء تغذیه شدید در اوایل دوران بارداری در مادرانی که قبل از بارداری نیز از تغذیه مناسبی برخوردار نبوده اند خطر تولد نوزاد نارس و یا مرگ جنین را افزایش می دهد.

سوء تغذیه شدید در اوایل دوران بارداری سبب بروز نقایص جسمی و ذهنی در جنین و در اواخر بارداری عمدتاً سبب کاهش رشد و تولد نوزاد کم وزن خواهد شد. سوء تغذیه چه خفیف و چه شدید و چه متوسط هم بر سلامت مادر و هم بر سلامت جنین مؤثر است. مداخله ای که برای مقابله با سوء تغذیه در دوران بارداری انجام می شود مشتمل بر بهبود وضعیت تغذیه و دریافت مواد مغذی و تأمین کالری لازم است که سبب وزن گیری جینن و افزایش وزن زمان تولد، افزایش احتمال زنده ماندن جنین و بهبود رشد و تکامل دوران کودکی می شود. همه مادرانی که مشکوک به سوء تغذیه هستند به مراقبتهای ویژه نیاز دارند. مراجعه منظم و به موقع به مراکز بهداشتی درمانی یا پزشک برای کنترل دقیق وزن و فشار خون، تغذیه کافی و مناسب (تنوع و تعادل) استراحت کافی و استفاده به موقع از مکملهای دارویی مانند قرص آهن، اسید فولیک و کپسول مولتی ویتامین از جمله اقداماتی است که به مادران مبتلا به سوء تغذیه توصیه می شود.