10 علت کاهش رشد جنین در بارداری

کم شدن رشد جنین در هفته های آخر بارداری، مشکل خطرناکی است که در بسیاری از بارداری ها رخ می دهد. تشخیص به موقع این مشکل، به حفظ سلامت جنین در بارداری کمک زیادی می کند. در موارد شدید، تنها راه بهبود رشد جنین، زایمان زودتر از موعد مادر است گروه دیگری از جنین ها را تا یک زمان معین مورد پایش قرار می دهند، طوری که مادر باید تمام این مدت به طور منظم تحت نظر پزشک قرار گیرد.

شیوه زندگی مادر برای جنین هایی که به این مشکل دچار شده اند سرنوشت ساز است. شیوه صحیح زندگی شامل تغذیه سالم، ورزش متناسب با سن و وضعیت بارداری، زندگی در هوای سالم، دوری از دود سیگار و مصرف الکل و مواد مخدر و دوری از استرس می باشد.

وزن طبیعی کودک هنگام تولد بین 2700 گرم تا 4200 گرم است. معمولاً برای نوزادان ایرانی این وزن طبیعی است. هر چه وزن کودک از این معیار در نظر گرفته شده فاصله بیشتری داشته باشد، مسلماً خطر بیشتری جنین را تهدید می کند.

از زمان تشکیل نطفه در رحم مادر تا زمان زایمان، وزن مادر و عواملی که ممکن است در این دوران برای مادر و جینن حادث شود، از علت کم وزنی و یا وزن بالای نوزاد است.

چنانچه تولد نوزاد قبل از ماه ششم بارداری اتفاق بیفتد، سقط محسوب شده و نگه داشتن جنین در چنین شرایطی غیر ممکن است.

اگر تولد نوزاد بعد از ماه ششم بارداری صورت گیرد زایمان زودرس است. هر چه مادر به پایان ماه نهم بارداری نزدیک می شود، جنین رسیده تر می شود و سیر طبیعی رشد خود را دارد.

بعد از ماه نهم بارداری، اگر نوزاد زودتر از موعد متولد شود، وزنش کاهش می یابد، زیرا نیازهای تغذیه ای او از طریق جفت تأمین نمی شود. وزن کم، چروک پوست و ناخن های بلند، از نشانه های دیر متولد شدن نوزاد است.

خطرات نارس بودن نوزاد عمدتاً ریه نوزاد و اکسیژن رسانی به بدن و مغز را تحت تأثیر قرار می دهد همین عامل سبب عقب ماندگی مغزی نوزاد می شود و احتمال مرگ او را افزایش می دهد.

آنچه در این مقاله می خوانید:
علل شایع کاهش رشد جنین

1 .  اختلالات جفت. جفت مشمول تأمین غذا و اکسیژن برای جنین است. اگر جفت ناهنجاری داشته باشد و یا در طی دوران بارداری غذا رسانی به جنین توسط جفت مختل شود، رشد جنین دچار اختلال می شود.

همچنین ممکن است محل قراگیری جفت در رحم، اختلالاتی را برای جنین ایجاد  کند. که به آن جفت سر راهی می گویند و یا جفت کمی از رحم جدا گردد که به آن جدا شدن زودرس جفت می گویند. هر یک از این اختلالات یاد شده می تواند رشد جنین را کم کند.

2 . فشار خون بارداری. در مادران بارداری که دچار فشار خون بالا هستند، رگ های خونی تنگ می شود و خون رسانی به بافت های بدن کند می گردد. بنابراین خون رسانی به جنین در حال رشد نیز کاهش می یابد. به همین علت است که معمولاً مادران با فشار خون بالا، نوزادانی کم وزن به دنیا می آورند. فشار خون بالا می تواند منجر به مسمومیت بارداری شود.

لازم به ذکر است که فشار خون بالا در بارداری بسیار خطرناک است و اگر درمان نشود و تحت کنترل قرار نگیرد، عوارض آن تنها به کاهش وزن جنین ختم نخواهد شد.

3 . ناهنجاری های کروموزومی جنین. جنین هایی که دارای ناهنجاری های کروموزومی هستند، اغلب روند رشد کندتری نسبت به جنین های سالم دارند. برخی از ناهنجاری های کروموزومی جنین شامل این موارد می باشد. آناسفالی، نقص های کلیوی، سندرم داون و نقص های دیده شده در حین تولد.

4 . بیماری های مادر در زمان بارداری. اغلب دیده شده زنانی که در زمان بارداری بیماری های زمینه ای داشته اند، فرزندانی با وزن کم به دنیا می آورند. بیماری های زمینه ای شایع در مادران عبارت است از: دیابت، کم خونی داسی شکل، اختلالات انعقادی خون، بیماری های کلیوی، بیماری های قلبی و عروقی و بیماری های ریوی.

5 . سن مادر. عامل مهم دیگر، سن مادر است. بهترین سن بارداری 23 تا 29 سالگی است و سن قابل قبول 20 تا 35 سالگی می باشد.

6 . مصرف الکل و سیگار. مصرف الکل و سیگار در بارداری توسط مادر سبب عقب ماندگی ذهنی، ناهماهنگی حرکتی، حافظه و زبان معیوب و از همه مهم تر بیش فعالی کودک می شود.

عامل دیگری که اکثر افراد فکر می کنند خیلی تأثیر گذار نیست، مصرف سیگار می باشد. نیکوتین که ماده اعتیادآور توتون سیگار است، باعث می شود جفت به صورت غیر طبیعی رشد کند و این امر انتقال مواد غذایی را به جنین کاهش می دهد و باعث کم وزنی جنین می گردد. از سوی دیگر، سیکار کشیدن تراکم مونوکسید کربن را در خون مادر افزایش می دهد.

مهم ترین اثر سیگار، تأخیر رشد جسمی کودک و کم وزنی او در هنگام تولد است. همچینن موجب کاهش مقاومت بدن کودک در برابر بیماری ها می گردد.

نکته: مادرانی که سیگار می کشند، به علت کمبود اکسیژن رسانی به جفت و جنین، اغلب نوزادانی با وزن کم به دنیا می آورند. کاهش رشد جنین در مادران سیگاری تنها یکی از عارضه هایی است که جنین را تهدید می کند. عوارض دیگری مانند احتمال ابتلا به بیماری های قلبی، تنفسی، پوستی و ... نیز در کمین این جنین ها می باشد.

7 . آلودگی هوا. دانشمندان دریافته اند مادرانی که در دوران بارداری در معرض میزان بالایی از آلودگی هوا قرار دارند، بیشتر نوزادان با وزن کم به دنیا می آورند، زیرا آلودگی هوا، اکسیژن محیط زندگی را کم می کند و جنین در حال رشد را با کمبود اکسیژن روبرو می نماید. بنابراین مادران باردار باید مراقب باشند و زمانی که آلودگی هوا زیاد است و رسانه های مختلف افراد را از رفت و آمد غیر ضروری در شهر منع می کنند، از خانه بیرون نروند.

8 . سوء تغذیه مادر. سن و وزن مادر بر روند رشد جنین تأثیر می گذارد. اگر مادر وزن کمی داشته باشد و در طی بارداری افزایش وزن قابل قبول نداشته باشد احتمالاً کاهش رشد جنین وجود دارد.

همچنین سن مادر نیز مهم است. اگر سن مادر بالای 45 سال و کمتر از 20 سال باشد، احتمال کم وزن بودن جنین نیز زیاد می باشد.

9 . زایمان های قبلی مادر. مادرانی که در زایمان های قبلی خود، سابقه زایمان زودرس (نوزاد نارس) داشته اند، در زایمان های بعدی خود نیز احتمال کم وزن بودن نوزادشان وجود خواهد داشت.

بنابراین این دسته از مادران باید مراقب باشند و در بارداری های بعدی خود مدام تحت نظر پزشک متخصص زنان قرار بگیرند.

10 . چند قلویی. مادرانی که بیش از یک قل بارداری هستند (دوقلو و چند قلویی)، معمولاً احتمال بیشتری وجود دارد که نوزادانی کم وزن به دنیا آورند، زیرا حجم رحم مادر نمی تواند هم زمان چند جنین را با وزن طبیعی در خود رشد دهد. به هیمن علت است که مادرانی که چند قلو حامله هستند، باید بیشتر تحت مراقبت پزشک قرار بگیرند.