چاقی کودکان

کودک چاق، خصوصاً در فرهنگ ایرانی دوست داشتنی و زیبا تلقی می شود. مادران باردار با دیدن عکس کودکان چاق آرزو می کنند چنین کودکانی داشته باشند اما آیا این باور درست است؟ حقیقت این است که خطرات زیادی سلامتی کودکان چاق را تهدید می کند. افزایش آمار چاقی در کودکان یکی از مشکلات بهداشتی دنیا شناخته شده است. از سال 1986 تا کنون، آمار کودکان چاق دو برابر افزایش را نشان می دهد. بیشتر کودکانی که در سنین کم خصوصاً زیر 7 سال مبتلا به چاقی می شوند، در نوجوانی و بزرگسالی افرادی چاق خواهند بود.

دلیل افزایش چشمگیر چاقی کودکان، غذا خوردن بیشتر نیست. تحقیقات نشان داده است، میزان انرژی مصرفی کودکان طی 20 سال گذشته، تغییر چندانی نداشته و دلیل افزایش چاقی کودکان، تحرک کمتر آنهاست. زندگی در خانه های آپارتمانی و کوچک، مجال دویدن و بازی کردن را از کودکان گرفته است. کودکان زمان فعالیتشان را پای تلویزیون یا کامپیوتر می گذرانند از این رو یا خیلی کم اشتها و کم خوراک می شوند یا پرخور و چاق. تبلیغات تلویزیونی، در دسترس بودن شیرینی و تنقلات فراوان و علاقه شدید به خوردن نوشیدنی های گازدار و پرکالری، دلایل مهمی برای چاقی کودکان است. از عواقب چاقی در سنین کم و ادامه این مشکلات تا سنین بالاتر است.

 در 20 ساله اخیر آمار کودکان دیابتی بستری دو برابر، سنگهای صفراوی سه برابر و خفگی در حین خواب پنج برابر افزایش داشته است. از عوارض دیگر، گوشه گیر شدن کودک است. کودک چاق احساس می کند با دیگران فرق دارد و تصور نادرستی از وضعیتش در ذهن دارد. کودکان دیگر نیز بعضاً او را در جمعشان راه نمی دهند. که در نهایت مشکلات ویژه ای به دنبال خواهد داشت.

درمان چاقی کودک به سن او و سایر شرایط پزشکی بستگی دارد. معمولاً درمان شامل تغییر در رژیم غذایی کودک و میزان فعالیت بدنی او است.

در شرایط خاص ممکن است از دارو یا عمل جراحی نیز برای درمان استفاده شود.

درمان چاقی کودکان

 

تغییر عادت و رفتار

رفتار والدین و عادت خانوادگی، از عوامل تعیین کننده تمایل کودک به غذا خوردن است. کودکان آنچه می بینند اجرا می کنند، پس اگر به فکر سلامت کودک هستیم ابتدا باید از خود شروع کنیم و عملاً به او بیاموزیم که راه سالم زیستن چیست، کدام غذاها مفید تر است و باید بیشتر خورده شود. این که غذا خوردن زمان خاصی دارد و خوردن زیاد شکلات و شیرینی مضر است و غیره ....

تأمین نیازهای غذایی کودک و رژیم درمانی

سنین کودکی، زمان رشد است و تأمین نیازهای غذایی کودک به رشد متناسب و سلامتی کامل بدن می انجامد. نیاز کودک با افزایش سن تغییر می کند. یک کودک پیش دبستانی رشد کند و آرامی دارد و نیاز او نسبت به دوران بلوغ بسیار کمتر است. میانه روی و رعایت تنوع غذایی، اصول تغذیه کودکان است. او باید از همه گروه های غذایی و در هر گروه از مواد غذایی مختلف تغذیه کند.

 رعایت رژیم غذایی لاغری در این سن مناسب نیست بلکه باید سعی کنیم وزن کودک را برای مدت طولانی ثابت نگه داریم چرا که با افزایش قد، خودبخود وزن کودک نرمال خواهد شد. ولی در صورتی که کودک بیش از هفت سال داشته نیاز به یک رژیم لاغری دارد، در رژیم غذایی کودکان قندهای ساده، چربی و کربوهیدرات بیش از اندازه محدود می شود، بهترین سرعت کاهش وزن در کودکان، هر ماه 450 گرم است که در این صورت رشد او هیچ لطمه ای نمی بیند، در رژیم فعلی کودک چیزی حذف نمی شود، زیرا محدودیت شدید، موجب تمایل بیشتر کودک به خوردن خواهد شد. برای رژیم درمانی کودک ابتدا سن، قد و وزن او تعیین شده سپس برنامه غذایی مناسب او مشخص می شود.

فعالیت

  • به کودک اجازه دهید با انجام ورزش های مختلف، خودش ورزش مورد علاقه خود را انتخاب کند.
  • ورزش باید بطور منظم و پیوسته انجام شود. بطور متوسط حداقل روزانه 30 دقیقه ورزش شدید لازم است.
  • کودکان را تشویق کنید تا ورزش کنند که هم انرژی مصرف می کند و هم عضلات مختلف بدن را به فعالیت وا می دارد. مانند دویدن، شنا کردن، اسکیت بازی و دوچرخه سواری.
  • برای کودکان یک الگوی مناسب باشید. اگر آنها شما را همیشه در حال ورزش و انجام فعالیت بدنی ببینند، احتمال ورزش و ادامه این روند تا بزرگسالی در آنها بیشتر است.
  • بهترین ورزش ها آنهایی هستند که باعث افزایش منظم و متوسط ضربان قلب و تعریق ملایم شوند. ورزش نباید طوری باشد که کودک را دچار خستگی، احساس گرما و تعریق بیش از حد و نفس نفس زدن شدید سازد.
  • بهترین کار این است که کودک مدت زمان زیادی را به تماشای تلویزیون، بازی با کامپیوتر یا ویدئو صرف نکند و این زمان را کاهش دهد. زیرا اینگونه فعالیت ها علاوه بر اینکه انرژی کمی از بدن را می سوزانند، کودک را نیز به خوردن تنقلات و خوراکی های پرکالری تشویق می کنند.

کودک بایستی از اصول بهداشت و سلامتی آگاه باشد. همچنین بایستی در هنگام ورزش، آب و نوشیدنی کافی به همراه داشته باشد تا آب بدن خود را که با تعریق از دست می دهد، با نوشیدن مایعات به میزان کافی جایگزین نماید.

رفع مشکلات روحی

والدین با توجیه کودک و فراهم کردن شرایط مناسب روحی برای او، به بهبود روند درمان کمک خواهند کرد. طبق جدیدترین آمار، از هر 5 کودک آمریکایی 1 کودک اضافه وزن دارد و از هر 10 کودک یکی چاق است. که آمار فوق اهمیت توجه به این مسئله را نشان می دهد.

توصیه های غذایی مفید
  • در برنامه غذایی روزانه غلات کامل، میوه و سبزی ها را بیشتر مصرف کنید که شامل انواع سبزیجات سبز رنگ (سبزی خوردن، اسفناج) و نارنجی (هویج) و قرمز (گوجه فرنگی)، میوه های تازه، نان سبوس دار، بیسکوئیت سبوس دار، برنج و ماکارونی است.
  • روزانه 2 تا 3 واحد لبنیات کم چرب مصرف شود (یک واحد لبنیات شامل یک لیوان شیر یا یک لیوان ماست یا دو لیوان دوغ یا نصف لیوان بستنی است)
  • روزانه 2 تا 3 واحد از گروه گوشت و حبوبات مصرف گردو که شامل گوشت قرمز بدون چربی، مرغ، ماهی، حبوبات پخته شده، تخم مرغ و آجیل است.
  • تا 30 درصد انرژی مورد نیاز از چربی تأمین می شود نه بیشتر. برای این منظور موارد زیر را رعایت کنید:

 

  1. غذاهای سرخ شده مصرف نکنید.
  2. چربی گوشت و پوست مرغ را کاملاً از آن جدا کنید.
  3. لبنیات کم چرب را به جای انوع پرچرب آن مصرف کنید.
  4. برای کودکان کمتر از دو سال مصرف چربی آزاد است و نباید آن را محدود کرد.
  5. خوراکی ها و تنقلات کم چرب و خوشمزه را مصرف کنید که شامل میوه تازه یا خشک شده، ماست و پنیر کم چرب، آجیل، تخمه آفتابگردان یا کدو، نان سبوس دار، کیک میوه ای، کیک با کره بادام زمینی، دسرهای یخی مثل ماست یخی و آب میوه خانگی است.
نگذاریم کودکان چاق شوند
  • به عنوان جایزه، شکلات و شیرینی به او ندهیم.
  • سعی کنیم خوراکی ها و شیرینی های پرکالری را برایش فراهم نکنیم.
  • سبزیجات تازه و میوه ها را در اختیار کودک قرار دهیم و دقت کنیم که حداقلی را که نیاز دارد، مصرف کند.
  • اشتهای کودک را در نظر بگیریم، لازم نیست حتماً غذایش را تا آخر بخورد پس به اجبار به او چیزی نخورانیم.
  • چربی غذای کودک باید در حد طبیعی، یعنی 30 درصد کالری مصرفی یا کمتر باشد. او را به خوردن شیرینی ها و خوراکی های پرچرب عادت ندهیم.
  • با کودک بازی کنیم، پیاده روی کنیم و بدویم تا از بودن در کنار خانواده و فعالیت کردن لذت ببرد، همچنین او رابه شرکت در بازی های کودکانه و فعالیت های گروهی تشویق کنیم.