نقش تغذیه در میگرن و کنترل آن

میگرن یکی از اختلالات شدید است که ویژگی آن سردردهای ملایم یا شدید پی در پی می باشد و غالباً با علائمی در سیستم عصبی آنونومین همراه است. این نوع از سردرد در یک طرف است (بر نیمی از سر تأثیر می گذارد) و ماهیتاً ضربان دار است و از 2 ساعت تا 72 ساعت ادامه دارد. علائم همراه با آن می تواند شامل حالت تهوع، استفراغ، نورگریزی (افزایش حساسیت به نور)، صدا ترسی (افزایش حساسیت به صدا) باشد و درد به طور کلی با افزایش فعالیت بدنی افزایش می یابد.

بیش از یک سوم افراد مبتلا به سردردهای میگرنی نشانه های پیش درامدی ان را دریافت می کنند . نوعی اختلالات گذرای دیداری، حسی، زبانی یا حرکتی که نشان می دهند سردرد به زودی شروع خواهد شد. این باور وجود دارد که دلایل بروز میگرن ترکیبی از عوامل محیطی و ژنتیکی است.

حدود دو سوم افراد مبتلا سردردها را از خانواده به ارث می برند. نوسان سطح هورمون می تواند نقش داشته باشد. میگرن در زمان بلوغ در پسرها کمی بیشتر از دخترهاست. اما در میان زنان حدود دو تا سه برابر بیشتر از مردان است. سردردهای میگرنی معمولاً در دروه بارداری کاهش می یابند. علت دقیق میگرن ناشناخته است. البته این باور وجود دارد که میگرن به دلیل نوعی اختلال در رگ های خونی و عصبی باشد. نظریه اولیه مربوط به افزایش قابلیت تحرک قشر مخ و کنترل ناهنجار یاخته های عصبی درد در عصب سه قولی ساقه مغز می باشد.

اولین توصیه برای این نوع سردردها استفاده از مسکن هایی مانند ایبوپروفن و استامینوفن است و برای تهوع و پیشگیری استفاده از آنتی امتیک توصیه می شود. داروهای تخصصی تر میگرن شامل تریپتانها یا ارگوتامینها هستند که آنها را می توان برای کسانی توصیه کرد که مسکن های ساده بر آنها تأثیر ندارند در سراسر جهان بیش از 10 درصد از مردم در برخی از برهه های زندگی دچار میگرن شده اند.

نشانه های و علائم میگرن

میگرن نوعاً با سردردهای شدید خود محدود و پی در پی ظاهر می شود که با علائم خودکار همراه است. حدوداً 15 – 30 درصد افراد مبتلا به میگرن تجربه درک او را دارند و کسانی که این علائم پیش درآمدی میگرن را دریافت می کنند نسبت به کسانی که فاقد این علائم هستند ببیشتر مبتلا به میگرن می شوند.

 شدت درد، طول مدت سردرد و تناوب حمله ها در افراد مختلف متفاوت است. میگرنی که بیش از 72 ساعت طول بکشد را در اصطلاح وضعیت میگرنی می نامند. برای میگرن چهار مرحله را می توان در نظر گرفت، البته افراد مبتلا به میگرن الزاماً همه این مراحل را تجربه نمی کنند.

  • پس اثر، عوارض پس از پایان حمله میگرنی
  • مرحله درد، که به آن مرحله سردرد نیز گفته می شود.
  • اورا، که بلافاصله قبل از بروز سردرد ظاهر می شوند.
  • پیش نشانه، که چند روز یا چند ساعت قبل از سردرد بروز می کند.
عوامل مؤثر بر بروز میگرن

اضافه وزن و چاقی

طی سالهای اخیر شیوع حملات میگرن در میان افراد چاق و دارای اضافه وزن افزایش یافته است. علاوه بر افزایش دفعات حملات، تشدید این حملات در افراد چاق دیده شده است و از این رو نقش کاهش وزن در درمان و کنترل حملات میگرن مورد مطالعه است. در حقیت چاقی عامل مهمی در تبدیل حملات سردرد به سردرد مکرر روزانه و میگرن طولانی مدت است.

مطالعات نشان داده اند کاهش وزن بدن در افراد چاق و دارای اضافه وزن باعث کاهش و حتی گاهاً بهبود حملات میگرن می شود و برای رسیدن به این فواید کاهش وزن، دستیابی به وزن ایده ال ضروری نمی باشد بلکه آنچه اهمیت دارد کاهش وزن است.

مقدار پایین سروتونین

مقدار سروتونین در افراد مبتلا به افسردگی پایین است. در واقع پایین بودن سطح سروتونین و در نتیجه افسردگی باعث بروز اختلالات در خواب، سردرد میگرنی، درد عضلات و مفاصل و خستگی مزمن می شود. چرا که سروتونین مهمترین شروع کننده خواب است و بی خوابی می تواند باعث بروز حملات شود. تریپتوفان رژیم غذایی که در واقع یک اسید آمینه است که در بدن به سروتونین تبدیل می شود. از آنجایی که پروتئین منبع اصلی تریپتوفان است، افزایش مصرف پروتئین در رژیم غذایی، از طریق افزایش مصرف گوشت و مرغ و ماهی، حبوبات، سویا، شیر و لبنیات می تواند در درمان و پیشگیری از میگرن کمک کننده باشد. ریبوفلاوین اسید آمینه دیگری است که با کاهش دفعات حمله سردرد در کنترل و درمان میگرن های مزمن کمک کننده است.

سطح پایین قند خون – هیپوگلیسمی

گرسنگی حتی برای 3 تا 4 ساعت باعث کاهش قند خون و همچنین بروز میگرن می شود. در واقع رژیم غذایی پرکربوهیدرات دسترسی مغز به تریپتوفان را افزایش می دهد و سنتز سروتونین در مغز را بهبود می بخشد به همین دلیل، احتمالات افت قند خون (هیپوگلیسمی) می تواند علت بروز سردرد و میگرن باشد. مصرف قندهای تخلیص شده به سرعت باعث افزایش قند خون و نیز کاهش سریع قند خون می شود. وقتی قندهای تخلیص شده مصرف می شود، مقدار زیادی انسولین توسط پانکراس تولید می شود. به دلایلی، افراد مبتلا به میگرن، مقدار بیشتری انسولین ترشح می کنند. انسولین آزاد سازی آدرنالین را تحریک می کند و این باعث شروع مرحله یک میگرن (انقباض عروق) می شود.

توصیه هایی برای افرد مبتلا به میگرن
  • از مصرف الکل اجتناب کنید.
  • هر سه ساعت غذا بخورید. 6 وعده کوچک در روز به جای 3 وعده مصرف کنید. میان وعده هایی از غذاهای سالم در بین روز مصرف کنید.
  • از مصرف قندهای تخلیص شده خودداری کنید. حتی مقادیر کم میوه های تازه مصرف کنید و یک رژیم متعادل از غذاهای طبیعی حاوی میوه مصرف نمایید.
  • از مصرف داروهایی که باعث تحریک پانکراس می شود، اجتناب کنید، در واقع بسیاری از داروها که برای مصارف دیگری غیر از درمان دیابت استفاده می شود، می توانند باعث تحریک پانکراس شوند مانند آسپرین.
نقش مواد مغذی

منیزیوم

منیزیوم، کلسیم و پتاسیم برای سلامت عروق خونی ضروری هستند. منیزیوم به تنظیم قطر عروق خونی و دسترسی به سروتونین کمک می کند. کمبود منیزیوم ممکن است یکی از علل حملات میگرنی باشد و برخی مطالعات نشان می دهد کسانی که به حملات میگرنی مبتلا می شوند، دچار کمبود منیزیوم هستند. تقریباً 50 درصد از مبتلایان به میگرن دچار کمبود منیزیوم هستند. تعدادی از مطالعات نشان داده اند که منیزیوم در تسکین یا پیشگیری از حملات میگرن مؤثر است. پس بدون شک رژیم غذایی غنی از منیزیوم بسیار مناسب خواهد بود. مغزهای روغنی به ویژه بادام و گردو، حبوبات به ویژه لوبیای سویا، سبزیهای برگ سبز، غلات و دانه های کامل و غذاهای دریایی از منابع خوب غذاهایی که حاوی منیزیوم هستند که می توانند عامل مولد سردرد باشند اگر شما معتقدید که مصرف آجیل، لوبیا، و نان تازه باعث ایجاد سردرد در شما می شودو تأمین منیزیوم مورد نیاز از طریق رژیم غذایی مشکل است  باید از مکمل استفاده شود.

مصرف مقدار کافی کلسیم و پتاسیم برای رفع گرفتگی عروق و احساس بهبودی فوری بدون ایجاد عوارض جانبی توصیه می شود.

 نقش اسیدهای چرب امگا 3

مطالعات اثرات مفید مکمل امگا 3 را در بیماران مبتلا به میگرن شدید و مقاوم به درمان را نشان داده اند. از این رو می توان مکمل امگا 3 (3 کپسول در هفته) مصرف حداقل دو بار ماهی دریایی را جهت کنترل دردهای میگرنی توصیه کرد.

مواد غذایی که باعث تشدید حملات میگرن و درد می شوند.

شکلات و قهوه

در مطالعات اخیر اثر شکلات در ایجاد سر درد شده است. کافئین موجود در شکلات، عامل اصلی ایجاد سر درد نیست. بلکه وجود آمین ها عامل اصلی میگرن است. خطر نسبی ابتلا به سر درد در افرادی که 240 میلی گرم کافئین در روز مصرف می کنند (4 تا 5 فنجان قهوه یا چای)، برای مردان 1.3 و برای زنان 1.2 برابر است. بنابراین مصرف قهوه اثری در کنترل سر درد ندارد.

آمین ها

تیرامین ها که ترکیبی شبیه اسید آمینه است باعث بروز میگرن می شود. البته حساسیت به تیرامین به مقدار مصرف و وجود سایر عوامل مؤثر در میگرن بستگی دارد.

غذاهای حاوی تیرامین عبارتنداز: مشروبات الکلی، نان ها، شراب، غذاهای تخمیری، سس های خامه ای، سوسیس، گوشت های کنسروی، ماهی خشک، پنیر مانده، آووکادو، موز، لوبیا، کیک های تازه، پیاز، آجیل.

آسپارتام

آسپارتام شیرین کننده مصنوعی است و می تواند باعث بروز سردرد در برخی افراد شود. با این حال، تجربیات شخصی از نتایج علمی متفاوت است اگر استفاده از شیرین کننده های مصنوعی باعث سردرد شود، از مصرف غذاهای بدون قند و دارای شیرین کننده مصنوعی اجتناب کنید.

راه های دیگر برای کاهش سردرد
  • اجتناب از نور و چراغ
  • حمام کردن یا دوش گرفتن
  • دراز کشیدن یا استراحت کردن در جای تاریک
  • نوشیدن آب یا آبمیوه طبیعی به خصوص آب گوجه فرنگی
  • ماساژ دادن یا فشار دادن منطقه گوشتی بین انگشت شست و نشانه
  • حرکت آهسته سر به سمت راست و چپ برای کشیدن عضلات گردن
  • قرار دادن کمپرس سرد بر روی پیشانی و قرار دادن پاها در آب گرم
  • خوردن غذا یا نوشیدنی پر انرژی در صورتی که مدتی چیزی نخورده اید.
  • اجتناب از مواد استرس زا مانند لغو کردن فعالیت هایی که نسبت به آن نگران هستید.
  • ماساژ دادن صورت، سر، گردن و شانه ها یا ماساژ توسط فرد دیگر و شل کردن عضلات
  • گذاشتن جسم سرد بر روی پشت گردن مانند یک پارچه سرد و مرطوب یا گذاشتن متناوب پارچه سرد و گرم
  • فشار دادن دو نقطه در پشت گردن. (این نقاط به فاصله 5 سانتی متری از یکدیگر و درست در زیر جمجمه قرار دارند. برای یک یا دو دقیقه آن را فشار دهید.)
  • در زنان به علت سیکل های قاعدگی، پدیده آلرژی به غذا ممکن است در هفته پیش از عادات ماهیانه افزایش یابد. اغلب علائم پیش از قاعدگی در اثر آلرژی غذایی ایجاد می شود. و سر دردهای میگرنی اغلب در هفته پیش از قاعدگی رخ می دهد.