نقش تغذیه در زمان ترک اعتیاد

ترک اعتیاد به مواد مخدر به روند درمان روانی یا پزشکی اعتیاد به مواد مخدر روان گردان مانند تریاک، هروئین، کوکائین، برخی داروها و الکل اطلاق می شود. بنابه تعریف اداره خدمات مواد مخدر و بهداشت روانی آمریکا در سال 2010 میلادی که بر اساس تجربیات کسانی که خود را از چنگال اعتیاد رها کرده اند بنا شده است، تعریف ترک اعتیاد (بهبودی از اعتیاد) به شرح زیر است. "بهبودی یک فرایند تغییر است که از طریق آن افراد برای بدست آوردن سلامت و رفاه و آسایش خود و بدست گرفتن اختیار زندگی تلاش کرده و سعی می کنند تا همه امکانات و قابلیت های بالقوه خود را مجدداً بدست آورند"

بهبودی با برنامه های 12 قدم

برنامه های دوازده قدم مجموعه ای از اصول هستند که اقدامهای لازم برای بهبودی از اعتیاد به مواد مخدر، اجبار مصرف و اعتیادهای رفتاری را در اختیار قرار می دهد. برنامه 12 قدم معالجه پزشکی نیست بلکه بهبودی از این طریق بر اساس تجربیات افرادی است که مبتلا به بیماری اعتیاد بوده و موفق به یافتن راه حلی در جهت بهبودی شده اند.

انجمن روان پزشکان آمریکا کارکرد 12 قدم را چنین خلاصه کرده است.

  • جبران خسارت اشتباهات گذشته
  • یادگیری روش زندگی جدید با استفاده از الگوهای رفتاری جدید
  • مرور خطاهای گذشته به کمک یک راهنما با یک عضو با تجربه
  • باور اینکه تنها یک نیروی برتر می تواند توانایی لازم را برای آنها فراهم کند.
  • اقرار به اینکه یک معتاد توانایی کنترل اعتیاد و اجبار به مصرف خود را ندارد.
  • کمک به معتادان در حال عذاب دیگر که از همان اعتیاد و اجبار به مصرف رنج می کشند.
روزهای اولیه ترک

اغلب معتادان در روزهای اولیه ترک اعتیاد دچار ترس و وحشت شده وبی قرار می شوند. توصیه می شود جهت غلبه بر حالات و بی قراری های عذاب آور جسمی و روانی در روزهای اول بهبودی این اقدامات انجام شود.

  • مبارزه با افکار
  • پذیرش بیماری اعتیاد
  • تحمل کردن عوارض خماری
  • اعتماد کردن به فرایند بهبودی
  • سازش کردن با نوسانات اخلاقی
مصایب اعتیاد

بیماران در زمان مصرف مواد، به اشتباه آنها را عامل قدرت و انرژی گرفتن خود می دانند اما در حقیقت این مواد تهی از انرژی هستند. کاهش اشتها سوء هاضمه و سوء جذب، نقص عملکرد کبد و لوزالمعده، کم کاری روده و نیز عدم دفع مناسب سموم و مواد زاید حاصل از سوخت و ساز، از جمله عوارض مصرف مواد است.

همچنین مصرف مواد به افزایش دفع و اتلاف برخی مواد ضروری برای بدن می انجامد که ریز مغذی هایی چون ویتامین ها و املاح معدنی از این جمله هستند. ریز مغذی ها، چاق کننده نیستند اما اشتها را زیاد می کنند و هر چند از متابولیسم آنها مستقیماً انرژی تولید نمی شود اما در تولید انرژی برای بدن ما نقش واسطه ای بسیار مهمی را ایفا می کنند. ویتامین های گروه B از این گروه هستند.

علاوه بر ریز مغذی ها، سوخت و ساز درشت مغذی ها (کربوهیدرات، چربی، پروتئین) نیز که عوامل اصلی تولید انرژی در بدن ما هستند، با اختلال جدی همراه می شود.

این که در یک برنامه غذایی متعادل توصیه می شود که 45 تا 50 درصد منابع انرژی از محل مصرف کربوهیدرات، 30 درصد از محل مصرف چربی ها و 20 تا 25 درصد از طریق مصرف پروتئین تأمین می شود، نقش و جایگاه درشت مغذی ها را در توانایی برای تحرک و انجام فعالیت های روزانه ما نمایان می سازد.

چند توصیه تغذیه ای در ترک اعتیاد
  • مصرف قند و شکر شیرینی جات نیز می تواند به عنوان یک محرک عمل کند لذا ضرورت دارد مصرف آنها را متناسب با میزان فعالیت فیزیکی خود تنظیم کنید. به علاوه، هنگام تمایل به شیرینی بهتر است میوه های شیرین مصرف نمایید.
  • برای رفع یبوست مزمن، مصرف غذاهای حاوی فیبر بالا کمک کننده است. میوه و سبزیجات از این لحاظ مؤثر هستند و از بروز عوارضی چون هموروئید (بواسیر) پیشگیری می کنند. مصرف داروها و فراورده های ملین نیز کمک کننده هستند.
  • خوردن میوه و سبزیجات تازه و غذاهای حاوی غلات کامل (مثل نان ها سبوس دار و برنج سبوس دار) می تواند منابع ویتامین لازم را تأمین کند. مصرف روزانه یک قرص مولتی ویتامین کافی است و زیاده روی در مصرف ویتامین ها آسیب رسان است.
  • در مصرف چربی ها محدودیت قایل شوید. هر چند که 30 درصد از کالری غذای ما باید از مصرف چربی ها تأمین شود ولی فرهنگ غذایی ما به گونه ای است که معمولاً مقادیر به مراتب بیشتر از 30 درصد انرژی روزانه خود را از مصرف چربی ها تأمین می کنیم.
  • از مصرف کافئین حتی الامکان اجتناب کنید. بتدریج از روزهای آغازین ترک مواد، مصرف کافئین را کاهش دهید و این روند را تا رسیدن به حداقل میزانی که می توانید، ادامه دهید. یادتان باشد که قهوه دم کرده، چای، نوشابه، کاکائو و شکلات و نسکافه حاوی مقادیری کافئین هستند.
  • برنامه غذایی در دوران ترک وابستگی، باید حاوی مقادیر کافی از ریز مغذی ها و درشت مغذی ها باشد تا بتواند بدن شما را در بازسازی بافت ها و رفع آسیب های وارده یاری رساند. بهتر است علاوه بر 3 وعده غذای اصلی، از دو میان وعده غذایی نیز سود جست. به عبارت دیگر 5 وعده غذایی سبک تر، مهم تر از 3 وعده غذایی مفصل است. میان وعده های غذایی کمک می کند اختلاف بین حداقل و حداکثر قند خون در طول روز کاهش یابد، چون یکی از عواملی که موجب تغییرات خلق بیمار، احساس افت انرژی و خستگی، تحریک پذیری و عصبانیت در طول روز می شود، نوسان های قند خون است. به طور کلی در دوران ترک و وابستگی، رژیم غذایی پرپروتئین و غنی از کربوهیدرات (قند) مفید خواهد بود.