نقش تغذیه در پیشگیری از آب سیاه یا گلوکوم

آب سیاه یا گلوکوم اصطلاحی برای توصیف گروهی از اختلالات چشمی با علت های متفاوت ولی اثری بالینی و مشترک بر روی چشم و عصب و وابسته به فشار داخل چشمی است این مشکل می تواند به بینایی چشم مبتلا به صورت ماندگار آسیب برساند و در صورت عدم درمان حتی منجر به کوری شود.

به عبارتی علت آن افزایش شدید فشار زجاجیه یا همان ماده درون چشم است. به طور کلی اشکال خروج این مایع از منافذ بسیار کوچکی در پیرامون عنبیه (دایره رنگی چشم) است. در برخی موارد بطور مادرزادی منافذ تنگ هستند. در موارد دیگر جلو آمدن عنبیه یا مسدود شدن این منافذ با رنگدانه های عنبیه یا یاخته های خون پس از خونریزی داخل چشم مسیر تخلیه مایع داخل چشم تقریباً مسدود می شود.

گلوکوم را دزد بینایی نیز نامیده اند و دلیلش این است که تمامی اثرات و سمپتوم های آن بسیار آرام و در طول سالیان بروز کرده بطوریکه درک و تشخیص آن توسط فرد مشکل است و گلوکوم جنرال پس از آب مروارید، دومین دلیل کاهش بینایی در جهان است.

علل

علائم در اثر تجمع مایع و افزایش فشار درون چشم و در نتیجه آسیب رسیدن به رشته های عصب چشمی به وجود می آیند اما در برخی موارد از گروه های جمعیتی، تنها 50 درصد از افراد مبتلا به گلوکوم زاویه باز اولیه دارای فشار چشم بالا هستند.

  • دیابت
  • نژاد و جنس
  • سن بالای 60 سال
  • تغذیه و رژیم های غذایی
  • عوامل ژنتیک و سابقه خانوادگی آب سیاه حاد یا مزمن چشم
  • افراد مبتلا به آپنه خواب (اختلال تنفس در خواب) بسیار مستعد آب سیاه هستند.
  • بسیاری از داروها فشار داخل چشم را بالا می برند و موجب بدتر شدن بیماری می شوند. مانند قرص های سرماخوردگی و آلرژی، آنتی هیستامین ها، آرام بخش ها، داروهای کورتیکواستروئیدی و برخی داروهای معده و روده...
علائم شایع

وقتی علائم زیر در فردی وجود داشته باشد احتمال وجود بیماری آب سیاه مزمن چشم وجود خواهد داشت. علائمی چون تغییر مداوم نمره عدسی عینک، سردرد خفیف یا اختلالات مبهم بینایی یا عدم توانایی در تطبیق بینایی از روشنایی به تاریکی.

مراحل اولیه:

  • تاری دید در یک طرف در سمت بینی میدان دید
  • از دست رفتن دید محیطی در نواحی کوچک از میدان دید

مراحل پیشرفته:

  • سفت شدن کره چشم
  • نامناسب بودن دید در شب
  • وجود نقاط کور در میدان دید
  • بزرگتر شدن نواحی از دست رفتن دید، معمولاً در هر دو چشم
مواد غذایی مفید برای جلوگیری از گلوکوم
  • B1  و گلوکوم :  نان های سبوس دار، برنج قهوه ای، پاستا، غلات صبحانه، جگر، مغز دانه ها و حبوبات از منابع خوب ویتامینB1  هستند. کمبود این ویتامین با ابتلا به گلوکوم مرتبط است.
  • ویتامین A و گلوکوم : جگر و تخم مرغ حاوی ویتامین A هستند. میوه ها و سبزی های زرد و نارنجی رنگ مانند زردآلو، انبه، سیب زمینی شیرین و هویج نیز تأمین کننده بتاکاروتن هستند که در بدن به ویتامین A تبدیل می شود. کمبود این ویتامین باعث افزایش فشار چشم می گردد.
  • ویتامین C و گلوکوم : مرکبات از منابع غنی از ویتامین C هستند. دریافت بالای ویتامین C به کاهش خطر گلوکوم کمک می کند.

 

مشاهده شده است که فشار چشم در افرادی که روزانه 1200 میلی گرم ویتامین  C دریافت می کنند به میزان قابل توجهی پایین تر از افرادی است که روزانه فقط حدود 75 میلی گرم ویتامین C دریافت می کنند.

مواد غذایی که باید در گلوکوم پرهیز شوند
  • کافئین باعث افزایش فشار چشم می گردد.
  • غذاهای غنی از پروتئین مانند گوشت ها، ماهی، ماکیان و تخم مرغ نباید بیش از حد مصرف شوند.
  • مبتلایان به گلوکوم بهتر است از مصرف قهوه، چای، کولا، داروهای سرماخوردگی و شکلات پرهیز کنند.
سایر اقدامات در گلوکوم

روتین، فلاوونوئیدی است که در بسیاری از مرکبات وجود دارد و مکمل آن نیز در دسترس است. مصرف 20 میلی گرم روتین سه بار در روز می تواند فشار چشم را حداقل 15 درصد کاهش دهد.

درمان

این بیماری را نمی توان درمان قطعی کرد، اما علائم آن را می توان کنترل نمود. در اکثر اوقات می توان فشار چشم را با دارو تا حدودی پایین آورد که از آسیب به عصب چشمی و از دست دادن احتمال بینایی در آینده جلوگیری شود. مهار کننده های آنزیم مهار کننده های آنزیم کربنیک آنهیدراز مانند دورزولامید به تنهایی یا به همراه داروهای مسدود گیرنده بتا آدرنژیک برای کاهش فشار داخل چشم به کار می روند.

داروهای ادرارآور (دیورتیک) برای کاهش تولید و در نتیجه کاهش تجمع مایع در چشم استفاده می شوند. در صورتی که با قطره های چشمی نتوان بیماری را کنترل نمود، می تواند از جراحی با لیزر کمک گرفت.