نقش تغذیه در کنترل و بهبود شرایط پس از سکته

سکته مغزی یکی از بیماری هایی است که گاهی بدون علامت خاصی بروز می کند و به طور ناگهانی نمایان می شود. برای همین هم بسیاری از افراد می خواهند با شیوه های پیشگیری از آن آشنا شوند.

گرچه هنوز در مورد تأثیر رژیم غذایی در شیوع سکته، شواهد محکمی در دست نیست، ولی بسیاری از پزشکان معتقدند که رژیم درمانی سبب کاهش فشار خون شده، در نتیجه سبب کاهش خطر بروز سکته مغزی می شود. در حضور رادیکالهای آزاد رگ های مغزی سریعتر دچار عارضه می شوند، بنابراین افزایش مصرف مواد مغذی آنتی اکسیدانی، به مبارزه علیه خطر رادیکالهای آزاد کمک می کند.

میوه و سبزیجات و همچنین آب آنها، غنی از ویتامین های آنتی اکسیدان، پتاسیم و ترکیبات گیاهی مفید بوده و مقدار کمی سدیم دارند و باید به میزان حداقل 5 واحد در روز مصرف شوند. تحقیقات در کشور انگلستان نشان داده است که دریافت بالای میوه و سبزیجات با شیوع پایین سکته مغزی ارتباط دارد.

مطالعه ای نیز در بلژیک حاکی از این است که بیماران دارای سطوح بالای ویتامین A در خون که ناشی از مصرف سبزیجات سرشار از بتاکاروتن (پیش نیاز ویتامین A) بوده است، پس از بروز سکته مغزی سریعتر بهبود یافته اند. تحقیقی نیز در کشور آمریکا به نقش حفاظتی افزایش دریافت ویتامین E در برابر سکته اشاره کرده است.

روغن های گیاهی مثل روغن سویا، ذرت، آفتابگردان، پنبه دانه، کانولا و سبزیجات دارای برگ سبز سرشار از ویتامین E هستند.

حبوبات، مغزها، دانه ها و سایر پروتئین های گیاهی باید به منظور کاهش دریافت پروتئین های حیوانی در رژیم غذایی بیشتر منظور شوند. مطالعات در غرب نشان داده اند که  میزان سکته مغزی در بین افراد گیاهخوار بسیار کمتر از مصرف کنندگان گوشت قرمز است.

ماهی های روغنی، خصوصاً قزل آلا و قباد، سبب بهبود جریان خون می شوند. مصرف حداقل دوبار در هفته از این ماهی ها در برابر سکته مغزی نقش حفاظتی ایفا می کند. همچنین چربی یکی از ترکیبات بسیار ضروری برای مغز و سیستم عصبی انسان به حساب می آید و به همین دلیل این افراد باید به مقدار کمی از آن استفاده کنند اما فقط از چربی های مفید.

نان برنج، ماکارونی، سیب زمینی و غلات صبحانه (مثل برشتوک) حاوی مقدار کمی چربی و در عین حال سرشار از نوعی انرژی هستند که تدریجاً آزاد می شود و بدین ترتیب به افراد کمک می کند تا مدت طولانی تری احساس سیری کنند.در گروه نان و غلات نیز به جای استفاده از کربوهیدرات های تصفیه شده، حتماً انواع سبوس دار آن استفاده شود که هم حاوی فیبر و فولات است وهم ویتامین های گروه B که در کنترل سکته های مغزی مؤثر خواهد بود.

مغزها، دانه ها و روغن کتان، حاوی نوعی اسید چرب ضروری به نام لینولئیک اسید هستند. در طی مطالعه ای که محققان فنلاندی ترتیب داده بودند مشاهده شد که مردان میانسالی که قربانی سکته شده بودند، در مقایسه با مردانی که سکته نکرده بودند، سطوح پایین تری از این اسید چرب ضروری را داشتند.

مواد غذایی غنی از ماده معدنی سلنیوم از جمله ماهی، جوانه گندم و تخم آفتابگردان برای پیشگیری از سکته توصیه می شود. دریافت پایین این ماده معدنی با افزایش خطر سکته مغزی ارتباط دارد.

توصیه می شود در طول روز تا ده لیوان مایعات مختلف هم مصرف شود که البته  نیمی از این مقدار حتما باید خالص بوده و بقیه آن می تواند شامل مایعات دیگری مانند شیر، آب میوه های طبیعی و بخصوص چای سبز باشد. در کنار این مورد، حذف کامل نوشابه ها و دلسترها هم ضروری است. مصرف صحیح مایعات علاوه بر این، حتی می تواند در برطرف شدن مشکلات بلع بیماران نیز مؤثر باشد. ولی برای بیمارانی که با چنین مشکلاتی روبه رو هستند معمولاً مصرف مایعات غلیظ توصیه می شود که در گروه "رژیم های دسیفاژی" قرار می گیرد و مبحث خاص خودش را دارد.

از چه غذاهایی باید پرهیز کرد؟

به منظور کمک به کاهش فشار خون از غذهای شور باید پرهیز کرد. محدودیت مصرف غذاهای کنسرو شده و آماده مصرف، کنسرو سبزیجات در آب نمک، فرآورده های گوشتی و غذاهای دودی نیزتوصیه می شود.

تداخل غذا و دارو

تداخل غذا و دارو نیز یکی از مسائلی است که ممکن است برای این بیماران مطرح شود. بنابراین برای بیمارانی که از داروهای ضد انعقاد استفاده می کنند، باید مصرف منابع حاوی ویتامین k را که شامل سبزی های سبز برگ و ماهی ها می شود، محدود کرد  تا مشکلی پیش نیاید.

توصیه هایی برای اطرافیان بیماران مبتلا به سکته مغزی

اولاً باید این بیماران را درک نمایند، به ویژه وقتی که قادر به حرکت نیستند. جا به جا کردن مکرر بیمار، از ابتلا به زخم بستر جلوگیری می کند. از مشکلات مهم این بیماران اختلالات روحی به ویژه افسردگی است که با افکار مناسب اطرافیان تا حد زیادی قابل پیشگیری و بهبود است.

دوماً هرگز برای سکته های مغزی خود درمانی نکنید و چنانچه بیمار امکان بلع غذا را ندارد و با لوله معده تغذیه می کند، لوله را خارج نکنید و یا اگر خود بیمار لوله اش را در آورد حتماً توسط متخصص دوباره گذاشته شود. در غیر این صورت موجب خطراتی برای بیمار می شود. این بیماران ممکن است مدت طولانی از راه لوله معده تغذیه شوند که نگران کننده نیست و همچنین ممکن است سوند ادرار داشته باشند.

فراهم کردن داروهای مناسب تحت نظر پزشک متخصص و رژیم غذایی مناسب تحت نظر رژیم درمان، امکانات فیزیوتراپی و سایر وسایل کمکی، کمک های دیگری است که از اطرافیان بیمار بر می آید. فراموش نکنید که ممکن است یک روز خود ما دچار سکته شویم.

بهبودی سکته مغزی بسته به فاکتورهای متعددی دارد که از جمله آنها می توان به شدت ضایعه، سن بیمار و عوامل مساعد کننده مثل اعتیاد و دیابت و .. اشاره کرد. در کل 30 درصد بیماران بهبودی کامل پیدا می کنند و در 30 درصد از بیماران عوارضی از بیماری باقی می ماند.

چند نکته مهم
  • به سیگاری ها توصیه می شود به ترک آن مبادرت ورزند.
  • مصرف بیشتری از 300 گرم الکل در هفته، سبب افزایش خطر سکته به میزان 40 برابر غیر الکلی می شود.
  • برای پیشگیری از بروز مجدد سکته، منابع غذایی حاوی آلفالینولئیک اسید (نوعی اسید چرب ضروری) از قبیل گردو، سویا و روغن کانولا (کلزا) مفید هستند.