نقش تغذیه در سوختگی

سوختگی، نوعی آسیب به گوشت یا پوست است که بر اثر گرما، برق، مواد شیمیایی، اصطحکاک یا پرتو بوجود می آید. سوختگی هایی که تنها بر سطح پوست اثر می گذارند را سوختگی های سطحی یا سوختگی های درجه اول می نماند. سوختگی با ضخامت نسبی یا سوختگی درجه دوم هنگامی اتفاق می افتد که لایه های زیرین پوست آسیب می بیند. در سوختگی با ضخامت کامل یا سوختگی درجه سوم به همه لایه های پوست آسیب می رسد. در سوختگی نوع چهارم بافت های عمیق تر مانند عضلات یا استخوان آسیب می بیند.

درمان مورد نیاز به شدت سوختگی بستگی دارد. سوختگی های سطحی را می توان بوسیله مسکن درمان کرد، در حالیکه سوختگی های شدید تر نیازمند درمان مداوم در مراکز سوختگی ویژه می باشند. قرار دادن محل سوختگی زیر شیر آب می تواند به تسکین درد کمک کند و آسیب را کاهش دهد. با این وجود تماس طولانی تر با آب ممکن است باعث سرمازدگی شود. در سوختگی با ضخامت نسبی لازم است محل سوختگی را با آب و صابون شست و شو داد و سپس پانسمان کرد مشخص نیست در مورد آبله ها باید چه اقدامی انجام داد ولی احتمالاً کار منطقی این است که به آنها دست نزنیم. معمولاً در سوختگی های نوع سوم به درمان های جراحی مانند پیوند پوست نیاز است. معمولاً سوختگی های وسیع نیازمند چندین مرحله تزریق وریدی هستند زیرا واکنش التهابی باعث کم شدن محسوس جریان مویرگ و خیز می شود. رایج ترین مشکل در رابطه با سوختگی مربوط به عفونت است.

اگر چه سوختگی های وسیع می توانند باعث مرگ شوند اما درمانهای جدید که از سال 1960 ابداع شده اند به طور قابل توجهی مرگ ناشی از سوختگی را به ویژه در کودکان و نوجوانان کاهش داده اند. حدود 11 میلیون نفر در جهان نیازمند درمان دارویی اند و هر ساله 300,000 هزار نفر در اثر سوختگی می میرند. در آمریکا نزدیک به 40 درصد از افرادی که در مراکز سوختگی پذیرش می شوند بر اثر صدمات ناشی از سوختگی می میرند. پیامد دراز مدت سوختگی در مرحله اول به وسعت سوختگی و سن فرد بستگی دارد.

ویژگی های سوختگی به عمق آن بستگی دارد. در سوختگی های سطحی فرد آسیب دیده دو یا سه روز درد دارد و در طول روزهای بعدی پوست ناحیه ای که دچار سوختگی شده کنده می شود. افرادی که از سوختگی های شدید رنج می برند، بیشتر از فشار روحی و نارضایتی  شکایت دارند تا از درد ناشی از سوختگی.

افرادی که دچار سوختگی با ضخامت کامل هستند ممکن است به طور کامل نسبت به سوزن زدن یا لمس خفیف بی تفاوت باشند اگر چه سوختگی های سطحی قرمز هستند، سوختگی های شدید ممکن است به رنگ صورتی، سفید یا سیاه باشند. سوختگی های اطراف دهان یا سوختگی سطحی موهای داخلی بینی می تواند نشانگر سوختگی مجاری تنفسی باشد، اما این یافته ها قطعی نیستند. نشانه های نگران کننده تر شامل این موارد می باشد:

تنگی نفس، گرفتگی صدا و صدای گوشخراش یا خس خس سینه. خارش در طول فرایند بهبود طبیعی است و در 90% افراد بالغ و تقریباً در همه کودکان اتفاق می افتد. ممکن است در مورد آسیب های ناشی از برق، احساس کرختی یا مور مور برای مدت طولانی ادامه داشته باشد. ممکن است سوختگی ها اختلالات عاطفی و روانی به همراه داشته باشد.

اهداف تغذیه در سوختگی

اهداف تغذیه در سوختگی عبارتنداز جلوگیری از سوء تغذیه پروتئین – انرژی، بازگرداندن تعادل آب و الکترولیت ها جهت جلوگیری از ایجاد شوک، تسریع التیام زخم و اصلاح افزایش قند خون ناشی از استرس.

  • در مرحله شوک (در روزهای اول و دوم)، در محل سوختگی ورم زیادی ظاهر می شود و آب الکترولیت ها بویژه سدیم و نیز مقدار زیاد پروتئین از بدن دفع می شود. استفاده سریع از تزریق وریدی برای جبران مواد از دست رفته لازم است.
  • در مرحله بهبود (روز سوم به بعد)، پس از تعادل آب و الکترولیت ها بهتر است تغذیه وریدی قطع شده و تغذیه از راه دهان شروع شود.

 

فردی که دچار سوختگی شدید می شود، در حالت افزایش شدید سوخت و ساز بدن قرار دارد به طوری که متابولیسم به میزان دو برابر حالت طبیعی افزایش یافته و فرد دچار کمبود یا از دست دهی نیتروژن (پروتئین) می شود و وضعیت تعادل آب الکترولیت های او بر هم خورده و دچار کاهش شدید وزن می شود، مگر اینکه سریعاً از نظر تغذیه حمایت شود.

ملاحظات تغذیه ای در سوختگی
  • نیاز به ویتامین A تا دو برابر افزایش می یابد.
  • می توان از کره بادام زمینی، تخم مرغ و شیر به عنوان میان وعده استفاده نمود.
  • بیمار باید به مصرف آب میوه زیاد تشویق شود تا هم ویتامین C و هم پتاسیم وی را تأمین نماید.
  • در این دوره نیاز به ویتامین C، 5 تا 10 برابر افزایش می یابد. ویتامین C برای سنتز کلاژن و در نتیجه ترمیم پوست ضروری است.
  • سایر موادی که به صورت ویژه باید مورد توجه قرار گیرند عبارتنداز: کارنیتین، فسفر، روی، ویتامین های گروه B و اسیدهای چرب امگا -3
  • میزان پروتئین مورد نیاز در سوختگی، سه برابر میزان مورد نیاز در حالت عادی است. حداقل 150 گرم پروتئین و گاهی نیز 200 گرم روزانه همراه با رژیمی حاوی 3500 تا 5000 کالری مورد احیتاج است.